غلامحسين رضانژاد

603

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى

رحيمى گردد ودر غير اينصورت هرگز مجلاى ظهورى براي تعلّق رحمت رحيمى موجود نيست ، تا موجودى مشمول آن شده ومحلّ بروز صفت رحيميّت گردد . پس تا اولويّت وجودي در عالم عين وخارج بموجودى تعلّق نيابد ؛ هرگز مورد ظهور ومجلايى براي صفت رحيم بودن حقّ نخواهد بود وحتّى برخى از حكماء متألّه وعرفاى شامخ بر اين باورند كه تا رحمت رحماني بصفت ذاتي خود به أسماء ديگر الهى واز آنجمله برحيم تعلّق نگيرد ، نفس رحيميّت بگاه تعلّق خود بمرحومى ، بدون تأثير مانده وفعليّت وظهور آن در هرچيز منوط ومربوط بنفخهء مباركهء رحماني ونفس حقّانى بوده ولذا در اطلاق وعموم وتقدّم ذاتي ومفهوم مبالغه وتأكيد صفت رحمانيّت بر رحيميّت ، ترديدى نيست ، وأهل كشف وشهود ، در انكشافات ومشهودات خود بر اين حقيقت واقف بوده وبيقين وديد عيانى رسيده‌اند ؛ واز همين لحاظ است كه برخى از عارفان حقايق ومعارف الهى عقيدة دارند ، كه أولياء اللّه با اسم رحمان بساير صفات وأسماء اللّه ، اعمّ از جمالى وكمالى پىبرده وبواسطهء آن ؛ جميع كرامات والهامات أبدال وصدّيقان از قوّه بفعل رسيده وأسرار مقامات مقرّبان وتجلّى أنوار معارف أهل اللّه از اين اسم بوده ودر حقيقت بايد گفت كه اسم الرّحمان از آفرينش مخلوقات وكرامت بر جميع آفريدگان خبر داده وترويج روان وابتهاج روح موحّدان وشادمانى خاطر عارفان وتربيت أشباح جهانيان ونزهت وجود وبهجت وسرور مشتاقان وعاشقان وأمان خائفان واميد مجرمان از بركات اسم عظيم وأعظم الرّحمان است ؛ واگر اين اسم را مفتاح مكاشفهء حقايق دانيم ؛ اسم رحيم را بايد نردبام صعود بر قايق وجودي وعطف ورفق ولطف وفضل الهى دانست ؛ زيرا با اسم رحمان حقايق وعوالم غيبى فتح ميشوند وبرحمت رحيمى ، ذنوب ومعاصي گنهكاران بخشيده ميگردد واز امام جعفر صادق - عليه آلاف التّحيّة من كلّ الصّامت والنّاطق - مروى است كه رحمان ورحيم بر مراد ومريد واقع بوده ، اسم رحمان براي مراد واسم رحيم براي مريد است ؛ زيرا مراد در بحار أنوار حقّ وحقايق مستغرق است ومريد ببقاى نفس خود واشتغال بمظاهر ؛ وبتعبير ديگر رحمت رحيمى موهبتى خاصّ براي مخصوصان بوده ومستند أهل لغزش وسقوط ميباشد ؛ وچونان جاذبه‌اى حقّانى ؛ مجذوبان را بحجلهء وصال كشيده وبلباس فاخر ونفيس ثواب مىآرايد ؛ وبرخى از عرفاى الهى گويند كه رحمان اسم حضرت حقتعالى باعتبار جمعيّت أسمائي در الوهيّت است كه وجود وتوابع كماليّه آن از اين اسم فيضان