عقلش غالب شود بر شهوتش از ملائكه بهتر و افضلست ، و هر كسى شهوتش بر عقلش زيادتى كند از حيوانات پستتر و بدتر است ( زيرا بعضى از اعمال را مرتكب مىشود كه حيوانات مرتكب نميشوند و نيز در قيامت معذبست و حيوانات معذب نيستند ) - « 1 »

--> « 1 » همانند روايت فوق بيان رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم است كه فرموده : خداوند خلق فرمود ملائكه را ، و عقل را در ايشان قرار داد ، و آفريد حيوانات را و در ايشان مقرر داشت شهوت را ، و آفريد بنى آدم را و در ايشان مقرر فرمود عقل و شهوت را پس هر كسى كه غلبه پيدا كرد عقل او بر شهوتش ( بعبادت و مجاهدت ) بالاتر است از ملائكه و كسى كه غلبه پيدا كرد شهوت او بر عقلش ( بواسطهء كثرت معاصى و متابعت هواى نفسانى ، عقل او مغلوب گرديده و نفس پيرو او نشد ) از حيوانات پستتر خواهد بود ، و تأييد اين جملهء بيان آن حضرت گفتار الهى است كه فرموده : * ( أُولئِكَ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ ) * ، آنان كه پيرو هواى نفس شدند و دامن خود را آلودهء بگناه نمودند همانند حيوانات هستند بلكه گمراه تر و پستترند . و نيز آن حضرت در بيان و تعريف امت خود فرموده : امت من بر سه قسمند ، قسمى شباهت به پيغمبران دارند و آنها كسانى هستند كه همتشان مصروفست بر نماز خواندن و زكات دادن ، و قسمتى شبيه ملائكه‌اند و ايشان كسانى هستند كه همت بر تسبيح و تكبير و تهليل دارند ، و قسمتى شبيه بحيواناتند و آنان كسانى هستند كه فقط توجه به خوردن و آشاميدن و خوابيدن دارند . و در ديوان منسوب به حضرت أمير عليه السّلام مسطور است : رأيت العقل عقلين فمطبوع و مسموع : عقل بر دو قسم است يكى طبيعى و ذاتى كه آدمى با خود آورده از أصل آفرينش و بسبب همين است كه انسان از ساير حيوانات ممتاز است - دوم - كسبى كه بكسب و تجربه و استماع قضايا و مطالب علمى و غير علمى حاصل شود ، و اين چنين عقل نزديك به زمان بلوغ بهم ميرسد و روز بروز محكم مىشود بمدد علم و دانش صحيح و رفتار و كردارهاى درست و آلوده بگناه نشدن ، و اين هر دو عقل در مردمان متفاوت هست كه بعضى داراى كامل و بعضى داراى ناقص ميباشند و به قدر كمال و نقص آن تكليف كرده‌اند و باندازهء آن در قيامت حساب خواهند گرفت ، و هر كه را عقل طبيعى و ذاتى نباشد از عقل كسبى هيچ بهره ندارد .