الشيخ الصدوق ( مترجم : مسترحمي )

113

علل الشرايع ( فارسي )

شد از شنيدن خواب و وحى هم به او شد كه مستعد بلا باش ، بيوسف فرمود ( فرزند عزيزم اين خواب از خوابهاى صادقه است و ) برادران خود را از اين خواب آگاه مكن زيرا ميترسم حيله و مكرى در بارهء تو بنمايند ، و يوسف ( باراده و مشيّت خداوند ) غافل از دستور پدر شد ، و خواب را ببرادران نقل كرد . حضرت سجاد عليه السّلام فرمود : أولين بلائى كه گرفتار آن شدند يعقوب و خاندانش حسد بود كه برادران بيوسف بردند زمانى كه خواب را شنيدند از او ، و ميل و علاقه يعقوب بيوسف زياد شد و ميترسيد آن وحى كه خدا به او فرموده بود كه : مستعد و آمادهء بلا باش ، در فرزندش يوسف واقع گردد . لذا بيشتر نسبت به او إبراز محبت مينمود ( و خواستهاى او را عملى ميكرد ) و برادران چون چنين محبتى را ديدند از پدر خود بيوسف و مشاهده نمودند كه او را گرامى ميدارد ، برايشان اين عمل گران آمد و بين خود مشورت كردند و گفتند كه يوسف در نظر پدر بيشتر از ما محبوبست « 1 » با اينكه ما چندين برادريم و قويتر و بهتر به كار او مىآئيم در باب كفالت اموال و گوسفندانش ، و پدر ما هيچ فكر نميكند و متوجه اين مطلب نيست ، بايد بكشيم يوسف را يا اينكه جايى ببريم كه دور از پدر و

--> « 1 » علامه مجلسى رحمه اللَّه در بحار ( 12 - ط ج ) از تنزيه الأنبياء سيد مرتضى رحمه اللَّه جوابى از اشكالات را نقل فرموده بدين مضمون : اگر كسى بگويد كه : چرا حضرت يعقوب تفضيل داد حضرت يوسف را و بيشتر نسبت به او ابراز محبت نمود تا باعث حسد برادرانش شود ، جواب داده مىشود كه : ابراز محبت و برتر نمودن يكى از فرزندان در صورتى كه از جهت تقوا و علم و دانش و دين باشد اشكالى ندارد . و در اسلام همچنين دستورى داريم اگر يكى از فرزندان علم و دين و تقوايش بيشتر باشد بايد او را بيشتر احترام نمود ، تا هم او تشويق شود و هم سبب تحريك تقوا و علم و دانشطلبى برادران گردد و كوشش كنند تا متقى و عالم و دانشمند گردند و البته بايد مواظب بود كه از حد تجاوز نكرد و گر نه موجب خود برتر بينى او مىشود و عقدهء خودكمتربينى در برادران پيدا ميگردد و اين هم بنوبه خود يك بلاى خانمانسوز و تقريبا غير قابل جبران مىباشد و اسلام هم كه اجازه برترى ميدهد با حدود معين اجازه فرموده نه بطور اطلاق . و اينكه موجب حسد برادران يوسف گرديد ممكنست باراده خداوند حضرت يعقوب نميدانست كه عمل و رفتارش موجب حسد مىشود زيرا بنا بود كه بلا بر او نازل گردد . چنان كه حضرت سجاد عليه السّلام به آن اشاره فرموده‌اند ، و جواب اينكه چه باعث شد كه آن حضرت مبتلا گرديد در متن روايت فرموده‌اند و از نظر خوانندهء محقق مخفى و ناپديد نخواهد بود .