در پاسخ ورد اعتراضات جلال الدّين دوانى بر حاشيهء اوّل وى نگاشته است . 5 - حاشية على شرح التجريد الجديد « 1 » يا الحاشية الصدرية حاشيه‌اى است بر شرح تجريد على قوشچى وقبل از شرح دوانى نگاشته شده است . « 2 » تجريد الكلام في تحرير عقايد الاسلام تأليف خواجة نصير الدّين طوسي ( م . 672 ه ) ويكى از باارزش‌ترين كتب در عقايد شيعهء اماميه مىباشد . نام حقيقي اين كتاب تحرير العقايد است ليكن به التجريد شهرت يافته است . فاضل قوشچى يكى از علماى أهل سنّت ، بر اين كتاب شرحي نگاشته است كه به الشرح الجديد موسوم مىباشد . « 3 » 6 - الحاشية على الحاشية الشريفية على الشرح القديم للتجريد « 4 » شرح قديم بر التجريد تأليف شمس الدّين محمود أصفهاني ( م . 746 ) است . اين شرح توسط سيّد شريف جرجانى ( م . 816 ه ) مورد تحشيه قرار گرفته وبه نام حاشية التجريد يا الحاشية على الشرح القديم للتجريد موسوم است . « 5 » 7 - الحاشية على شرح القطبي للرسالة الشمسية « 6 » حاشيه‌اى است بر شرح قطب الدّين رازي ( م . 766 ه ) - يكى از شاگردان علّامه حلّى وشهيد اوّل - بر كتاب شمسية المنطق تأليف نجم الدّين أبو الحسين علي بن عمر قزوينى مؤلف حكمة العين . نجم الدّين قزوينى يكى از شاگردان خواجة نصير الدّين طوسي بوده و

--> ( 1 ) . همان ، 6 / 69 . ( 2 ) . شرح جديد قوشچى ونيز شرح المطالع رازي از سوى جلال الدّين دوانى وصدرالدّين محمّد دشتكى بارها مورد تحشيه قرار گرفته ودر ضمن حواشي خود ، به ردّ نظرات واعتراضات يكديگر پرداخته‌اند . اين حواشي به الطبقات الجلالية والطبقات الصدريه موسوم گشته است . نويسندهء فهرست نسخ خطى كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى بيان مىدارد كه : اكنون سندى در دست داريم كه نخستين نويسندهء طبقات جلاليه صدر دشتكى است ولذا نخستين حاشية بر شرح تجريد از صدر دشتكى است وصدر ( برخلاف معروف ) بر شرح تجريد 3 حاشية نگاشته است . ( فهرست نسخ خطى كتابخانه مجلس شوراى ملّى ، عبد الحسين حائري ، تهران ، 1435 ، 493 ) علاوة بر مطالب فوق ، تعريفى كه حاجى خليفه ذيل عنوان الطبقات الجلالية ذكر كرده است حاكى از اين است كه اولين حاشية بر شرح الجديد للتجريد ونيز شرح المطالع از سوى مير صدر الدّين دشتكى نگارش يافته ومحمّد بن أسعد دوانى حواشي خود را يكى بعد از ديگرى در ردّ نظرات مير صدر الدّين ودر پاسخ وى به رشتهء تحرير درآورده است . ( كشف الظنون ، حاجى خليفه ، 2 / 1096 ) بيانات فوق سخن صاحب الذريعة را نقض مىكند آنجا كه مىگويد : انّ المحقق المولى جلال الدّين محمّد الدواني كتب على الشرح الجديد حواشي ثلاثا وسيّد صدر الحكماء كتب حاشيتين ( الذريعة ، 3 / 354 ) ( 3 ) . الذريعة ، 13 / 138 . ( 4 ) . همان ، 6 / 70 ، شمارهء 364 . ( 5 ) . كشف الظنون ، 1 / 250 . ( 6 ) . الذريعة ، 6 / 37 .