غياث الدين منصور دشتكي شيرازي

151

تحفة الفتى في تفسير سورة هل أتى

را ، در آغاز مقرر فرمود . اما اينكه عبادت بدين روش مقرر شده ازاين‌روست كه دل در آغاز رياضت ، به جناب أعلى ، كمتر توجه دارد وبه ابزارى نيازمند است كه آن را به وى يادآور شده وتوجّهش را به آن مقام جلب نمايد ازاين‌رو عبادات مقرر شده است وباارزش‌ترين آن ، عبادتي است كه توأم با انديشه باشد . چرا كه فكر ريسمان اتصال به مقصود است وبدون آن عبادت را سودى نباشد . پيامبر صلّى اللّه عليه وآله فرمود : « خداوند به چهره‌هاى ظاهري ودارايىهاى شما نمىنگرد ، بلكه به درون دلهاى شما نظر دارد . » بخش دوم ، فرمان بر سجده كردن در شب است . نماز برترين اعمال بدني است ودر نماز آنچه موجب توجه به مقصود أعلى است ، يعنى اسم والاي « اللّه » ، مكررا وجود دارد ، واين امر ترا به اهميت آن متوجه مىسازد . ونيز در نماز ، حركات وسكناتى را با شيوه وحالاتى خاص مقرر فرموده كه به طور عادى در پيشگاه سلاطين انجام مىگيرد تا سربه‌زيرى وفرمانبرى را تقويت ساخته وموجب تأكيد بر توجه گردد . مرتبهء سوم ، تسبيح در بلنداى شب است . تسبيح نماز را كمال مىبخشد . اما به دلايلى اين تسبيح بهتر است در شب باشد . أول اينكه ؛ التفات وروآوردن به جانب بالا در شب كامل‌تر است . زيرا در روز سرگرمى حواس به حركات مردم وصداهاى أطراف ، مانع از توجه خواهد بود . دوم اينكه ، فرمانبرى وپايبندى در شب ، رساتر است . دليل اين مطلب بر أهل عرفان پوشيده نيست . سوم آنكه ، از ريا دورتر است . زيراكه در شب مىتوان از ديد خلائق پنهان بود وبه ندرت كسى در شب قصد ريا وخودنمايى مىكند ، برخلاف روز كه عبادت در منظر نگاه مردمان است . مشرق بيست ودوم تفسير آيهء بيست وهفتم - مقهورين شياطين آية : إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَراءَهُمْ يَوْماً ثَقِيلًا اين آية اشاراتى دارد بر دلهاى مغلوب وأسير در دست شياطين خويش . همان دلهايى كه امّاره نام دارند وپيروى از قواى نفساني را پذيرفته وبدان مأنوس شده‌اند .