غياث الدين منصور دشتكي شيرازي
143
تحفة الفتى في تفسير سورة هل أتى
نهايت سرعت به ايشان افاضه مىگردد . واين است معنى فروبودن ثمرات . مشرق سيزدهم تفسير آيهء پانزدهم وشانزدهم - حالات بهشتيان وبهشت روحاني آية : وَيُطافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَكْوابٍ كانَتْ قَوارِيرَا كوب به معنى كوزه ( ظرف بدون دسته ) وجمع آن أكواب است . معنى قوارير روشن مىباشد . جواهر معقوله را از جهاتى چند به نقره تعبير كرده است : أول اينكه نقره ، فلزى گرانبها وكمياب بوده وبه همين دليل است كه ظروف ووسائل پادشاهان غالبا از اين فلز ساخته شدهاند . جهت ديگر رنگ سفيد آن است كه پربازتابترين رنگهاست به همين جهت به چيزى كه مناسب آن جواهر عقلي است تعبير شده است . اما ثبوت رويارويى ميان نفوس كمال يافته وجواهر عقلية ، تعبير به طواف شده است . كه در واقع جارى مجراى آينههايى معنوي در برابر ( روبهروى ) آينههاى مادي است . مراد از ظروف وكوزهها ، همان مبادى است كه جايگاه علوم ومعارف مىباشد . سخن الهى كه فرمود : « به اندازه پر شدهاند » به همين معنا اشاره دارد . يعنى كوزههائى كه در اندكى وفزونى ، متفاوت از يكديگرند . ومقصود اين است كه هريك از ايشان را سهمى است از معرفتها ورؤيتهايى كه از آن صورتهاى پرشكوه وجلوهگاههاى والا ، حاصل مىشود . يعنى اينكه ساقيان ، اندازهء جام ايشان را به ميزان اختلاف امكاناتشان ، متفاوت گيرند . وعبارت « قَوارِيرَا قَوارِيرَا » براساس دو ويژگى ، حاكى از همين مطلب است . أولى آنكه آن جواهر عقلي ، گرچه رنگى نقرهگون دارند ، ليك در زلالى چون بلورند . واين نيز بيانگر رهيدن از تيرگىهاى علايق جسماني است . دومى آنكه ، خداى متعال به تأكيد ( تكرار لفظ ) سخن از اين مىگويد كه آنها قرارگاه علوم حقيقىاند ، آنسان كه به تناسب تغيير در معلومات ، نه چهره عوض كنند ونه كم وبيش گردند . نبايد پنداشت كه ( ساقى شراب غير از كوزهء شراب باشد . ازآنرو كه آيهء كريمه مىفرمايد : « وپسرانى همواره جوان بر گردشان مىچرخند ، با قدحها وكوزهها وجامهايى از شراب ناب » واين بيان به معناى آن است كه طائف ومطاف دو چيزند . بلكه بايد گفت دور زننده در آنجا همان چيزى است كه دور مىگردانند وتفاوت در اعتبار موجب فزونى وتنوّع نيست .