ذلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُوراً وَجَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيراً . نمونهء ديگرى ازاين‌گونه آينده‌خوانى را مىتوان در سورهء مزّمّل مشاهده كرد . آيهء 20 اين سوره از پيشرفت اسلام واقتدار مسلمين در آيندهء نزديك خبر مىدهد . آن‌هم در زماني كه مسلمين در اقليت وضعف مطلق بوده‌اند . ( نزول سورهء مزّمّل در سال أول بعثت بوده است ) در اين آية مىفرمايد : عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ، فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ . اين آية بيان تخفيفى در اداى نماز شب است كه ناظر به آيندهء مسلمين مىباشد . در عبارت پيشين تخفيفى را به موجب مسائل طبيعت ( يعنى كوتاهى شبهاى زمستان ) در قرائت قرآن در نماز شب مقرّر فرمود . وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ . اينك مىفرمايد : خدا دانست كه بزودى در ميان شما بيمارانى پيدا مىشوند كه تاب‌وتوان كمترى دارند وقرائت چند سوره هم براي آنان سنگين وملال‌آور است . خدا دانست كه بزودى در ميان شما كساني پيدا مىشوند كه راهى سفر خواهند شد - يا براي تجارت ويا براي پيكار در راه خدا - وطبيعي است كه در اثر رنج سفر ويا تكاپوى قتال نتوانند به موقع از خواب برخيزند ودر نافلهء شب سوره‌هاى متعدد تلاوت نمايند . لذا از هم‌اينك به شما تخفيف مىدهد واجازه صادر مىكند كه نافلهء شب را با هر تعداد سوره كه ميسّر ومقدورتان باشد ، ادا نمائيد . « 1 » داورى ونقد ديدگاه‌ها بايد توجه داشت كه در متن مجموع روايات ، تفاوتهاى قابل ملاحظه وبعضا تناقضاتى مشاهده مىشود كه پذيرش صحت برخى جزئيات واقعه را دشوار مىسازد . اين‌گونه تفاوتها بيانگر آن است كه روايات نقل به معنا شده ودر برخى از آنها با انگيزه‌هاى متفاوت ، از جمله علاقهء وافر به أهل بيت عليهم السّلام ، سخنانى نيز بدانها افزوده گشته است . در برخى از اين روايات سخنى از روزه گرفتن سه روزهء حسنين عليهما السّلام - دو كودك خردسال 5 و 6 سأله كه تازه از بيمارى برخاسته ودورهء نقاهت را سپرى مىكرده‌اند ويا هنوز بيمار بوده‌اند - به ميان نيامده است . « 2 » همچنين در مورد فرد پيشنهاددهنده به

--> ( 1 ) . معارف قرآني ، محمد باقر بهبودى ، 54 - 53 . ( 2 ) . بنگريد به : مناقب علي بن أبي طالب ، ابن المغازلي ، 272 - أسد الغابة ، 7 / 236 .