آمرزش از خداى تعالى نمايند ، تا بيامرزد ايشان را . ليكن بايد كه بندگان نيز دنيا را مزرعهء آخرت دانسته ، اوّلًا : به تخم‌افشانى عقايد حقّه در زمين دل پردازند ، وثانياً : به مياه طاعات ، آن را آبيارى نموده از خار وخاشاك معاصي واخلاق رديّه پاك سازند ، بعد از آن بساط رجا واميدوارى گسترانيده ، مترقّب نزول وفور فيض بوده باشند ، تا خوشه‌هاى رحمت بي منتهاى الهى پديد آمده ، خرمن‌هاى مثوبات جاودانى از آن فرآهم گردد . پس هر كسى در اين مزرعه دانه فشاند « 1 » ، در زمين فيض‌خيز عقبا چه خرمن‌هاى نعمت كه نديد ، وهر كه در اين باغچه نهالى نشاند ، از حدايق دل‌گشاى جنّت چه ميوه‌هاى لذيذ كه نچيد ، « وَما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْراً وَأَعْظَمَ أَجْراً » « 2 » . فصٌّ از مقدّمات نتيجهء عفو وغفران آن است كه بنده در هيچ حالي از أحوال ، خود را از تقصير برى ندانسته ، همواره از هجوم جنود معاصي ، خود را به حصين انابت ومأمن استغفار كشانده ، وآتش خشم وسخط الهى را به قطرات أشك ندامت واعتذار فرو نشاند ، وبه جهت اثبات اين قضيّه كافى است آنچه از حضرت سيّد الأوصياء وامام الأتقياء ، أمير المؤمنين - صلوات اللَّه وسلامه عليه - روايت شده ، كه آن حضرت فرمود : كَانَ فِي الْأَرْضِ أَمَانَانِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ ، وَقَدْ رُفِعَ أَحَدُهُمَا فَدُونَكُمُ الْآخَرَ ، فَتَمَسَّكُوا بِهِ ؛ امَّاالْأَمَان‌ُالَّذِي رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله ، وَأَمَّا الْأَمَانُ الْبَاقِي فَالا سْتِغْفَارُ ، قَال‌َسُبْحَانَهُ : « وَما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ » « 3 » : بود در روى زمين دو أمان از عذاب خداى سبحانه ، وبه تحقيق كه برداشته شد يكى از آن دو أمان ، پس بگيريد آن أمان ديگر را ودر آويزيد به آن ؛ امّا امانى كه

--> ( 1 ) . « ب » : افشاند . ( 2 ) . سورهء مزّمّل ، آيهء 20 . ( 3 ) . نهج البلاغة ، ص 483 ؛ بحار الأنوار ، ج 90 ، ص 284 ؛ شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ، ج 18 ، ص 240 . وآيهء شريفهء آن آيهء 33 سورهء مباركهء انفال است .