مىشود . چون در اصطلاح خاص ، « علم رجال » آن است كه در شناسايى راويان حديث ، از لحاظ نام يا اوصافى كه در قبول يا رد گفته و روايت آنان دخالت دارد ، بحث مىكند . فهرست مجموعه‌اى است كه در آن نام مؤلفان و مصنفان گردآورى شده است ؛ تراجم ، به‌طور عام ، شرح حال علماء يا راويان است بدون اشاره به جهاتى كه در رد و قبول روايت مؤثرند ؛ و مشيخه نشان‌دهندهء سلسلهء اساتيد حديث است . و باز علم رجال ، به معناى خاص ، برحسب انگيزه‌هاى گوناگون ، به رشته‌ها و موضوعات محدودترى تقسيم مىشود و كتابهاى مربوط به آن شكلهاى مختلفى مىگيرد . بعضى از اين كتابها به‌طور عام ، شامل نام راويان است ، بىتعرض به وثاقت يا عدم وثاقت ايشان ، مانند طبقات الرجال تأليف ( احتمالا ) احمد بن ابى عبد الله برقى ( متوفا به سال 274 يا 280 ) . بعضى ديگر دربارهء ممدوحين يا مذمومين است ، مانند كتاب ابن داود قمى ( متوفا به سال 368 ) و نيز كتاب استادش احمد بن محمد بن عمار الكوفى ( متوفا به سال 1346 ) كه از كتاب او مفصلتر است . برخى فقط دربارهء اصحاب يك امام است مانند كتاب ابن عقده ( متوفا به سال 332 يا 333 ) كه فقط در خصوص اصحاب امام صادق - عليه السلام - تأليف شده و مشتمل بر نام چهار هزار راوى است . و در برخى ديگر ، جهت خاص ديگرى در نظر گرفته شده ، مانند كتاب عبد العزيز بن يحيى الجلودى ( متوفا به سال 332 ) كه مشتمل