السيد الخامنئي
33
چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )
قضاوتى نيست ؟ يا اصل كتاب كشى ؟ كه اكنون قرنهاست از آن جز نامى نيست ؟ در صورت دوم از كجا مؤلف قاموس الرجال توانسته فاحش بودن خطاهاى آن را بفهمد و رتبت كشى را از ارتكاب آنها برتر بداند ؟ در هر صورت اگر بپذيريم كه اشتباهات اصل كتاب كشى ناشى از تصحيف نسخهبرداران بوده نه معلول خطاى مؤلف ، ناگزير بايد علت تحريف آن را در بىاعتنايى معاصرانش به كتاب وى جستجو كنيم . چه ، وى و استادش ، عياشى ، از راويان ضعيف الحال نقل مىكردهاند و اين در عرف قدما طعن بزرگى محسوب مىشده است و بدين سبب كتاب وى در زمان خودش و پس از آن متروك و مهجور مانده و در نتيجه نسخههاى آن دستخوش تحريف و تبديل گرديده است . شگفت آنكه كتاب اختيار الرجال نيز كه برگزيده و پيراستهاى از آن كتاب است و بىگمان در اصل از بسيارى اشتباهات و اغلاط كتاب كشى خالى بوده ، اكنون متضمن تحريفها و تصحيفها و اشتباهات فراوان است . به گفتهء علامهء كلباسى مؤلف كتاب سماء المقال « 42 » قراينى وجود دارد كه اين كتاب به مرور زمان مورد دستبرد حوادث قرار گرفته و بهتدريج مطالبى از آن اسقاط و حذف شده است ، ولى محدث نورى در خاتمهء كتاب مستدرك الوسائل مواردى را ياد مىكند كه مؤلفان كتب رجاليه مطلبى را از اختيار الرجال نقل
--> ( 42 ) . سماء المقال ، ص 32 .