السيد الخامنئي
13
چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )
كتاب رجال كلينى ، محمد بن يعقوب ، مؤلف كتاب معروف اصول كافى ( متوفا به سال 328 يا 329 ) ؛ رسالهء معروف ابو غالب زرارى به فرزندزادهاش در تراجم راويان آل اعين و . . . كه يكبار به سال 356 و بار ديگر پس از 11 سال يعنى در سال 367 نگارش يافته است ؛ و از همه معروفتر كتاب معرفة الناقلين عن الائمة الصادقين ، عليهم السلام « 17 » است ، تأليف شيخ ابى عمرو محمد بن عمر بن عبد العزيز الكشى ( متوفاى حدود نيمهء قرن چهارم ) « 18 » كه خلاصه و منتخبى از آن به نام اختيار الرجال ، در حال حاضر موجود و نسخ چاپى آن معروف و در دسترس است . در حدود نيمهء اول قرن پنجم هجرى ، يعنى پس از گذشتن بيش از سه قرن از تأليف نخستين كتاب رجالى ، اصول اربعهء رجاليه يعنى چهار كتاب معروف و مورد استناد اين علم كه از تركيب و تصحيح و امتزاج كتب و مصنفات قبلى تشكيل شده بود به رشتهء تحرير درآمد و سرفصل تازهاى در تاريخچهء اين علم گشوده گشت . اين چهار كتاب كه خوشبختانه در طول زمان از دستبرد حوادث مصون مانده و اصل آنها تا زمان حاضر باقى است و بعضى از آنها مكرر به طبع رسيده ، عبارت است از :
--> ( 17 ) . دربارهء نام اين كتاب در بخش مربوط به « اختيار الرجال » ، از اين مقال به تفصيل سخن گفتهايم . ( 18 ) . به گفتهء سيد محمد صادق بحر العلوم در مقدمهء رجال شيخ ، چاپ نجف ، ص 61 .