اختيار الرجال ؛ الفهرست ؛ الرجال ( هرسه تأليف شيخ ابو جعفر محمد بن الحسن طوسى ، متوفا به سال 460 ) ؛ و كتاب فهرست معروف به رجال نجاشى ، تأليف احمد بن على نجاشى ( متوفا به سال 450 ) . « 19 »

--> ( 19 ) . اين قول معروف دربارهء سال وفات شيخ نجاشى است كه مؤلفان متأخر همچون علامهء مامقانى و علامهء تهرانى و جز ايشان نيز همان را ذكر كرده‌اند . برخى ديگر همين تاريخ را با تعبير « ده سال پيش از شيخ » بيان كرده‌اند . فقط محقق شوشترى ، صاحب قاموس الرجال ، اين قول را تخطئه كرده است ، با اين استدلال كه نجاشى در كتاب خود محمد بن الحسن بن حمزة بن ابى يعلى را عنوان كرده و گفته كه وى در سال 463 وفات يافته است . پس نجاشى بايد در اين تاريخ زنده باشد و پس از آن وفات يافته باشد ( قاموس ، ج 1 ، ص 347 ) ، ولى فاضل محقق بزرگوار ، سيد موسى شبيرى زنجانى ، در اين موردنظرى متكى به استدلالى متين ابراز داشته و سخن مؤلف قاموس را مردود ساخته است . اظهار معزى اليه عينا چنين است : از اينكه نجاشى ، وفات شيخ طوسى ( متوفا به سال 460 ) را در كتاب خود ضبط نكرده و از كتابهاى معروف شيخ مانند مبسوط و تبيان نام نبرده ، مىتوان مطمئن شد كه تاريخ مزبور ( يعنى تاريخ فوت محمد بن الحسن بن حمزه كه در كتاب نجاشى مضبوط است ) يا اشتباه است و صحيح آن 436 است ، يا اينكه از خطوط الحاقى است كه نظير آن در اثر خلط حاشيه به متن ، در بسيارى از كتب اتفاق افتاده است . از اين قبيل است تاريخ وفات عبد الكريم قشيرى ( متوفا به سال 465 ) كه در بعضى از نسخ تاريخ بغداد ، تأليف خطيب - كه خود در سال 463 فوت كرده است - ثبت شده است . و خطوط الحاقى در فهرست ابن نديم ( متوفا به سال 380 يا 385 ) بسيار زياد است و به گمان قوى احتمال دوم صحيح است ، چنان كه با مراجعه به فرحة الغرى ، تأليف عبد الكريم بن طاووس معلوم مىشود .