حاج ملا هادي السبزواري

6

شرح المنظومة

وى صاحب كرامات بوده است . « 7 » باآنكه از حيث علم وعمل سرآمد تمام معاصرينش بود ولى هيچگاه گرد مسند قدرت ومرجعيّت ويا قطبيت ومريد بازى نگشت . از وجوهات شرعيه ، هيچگاه استفاده نكرد . معاش وى همواره از درآمدى كه از املاك موروثى ، نصيبش شده بود تأمين مىشد وبيشتر آن را نيز صرف مساكين وفقرا مىنمود . غذاى وى بسيار ساده بود وهمواره لباسى رنگ پريده به تن داشت . كتابخانه شخصىاش بسيار كوچك ومحدود بود . باآنكه قدرتمداران وبويژه ناصر الدين شاه قاجار خود را از مريدان وى مىشمردند ، ولى هيچگاه اعتنايى به حكومت قدرتمندان ننمود . خود را از فتنه‌گريهاى سياسي بدور داشت وهرگز مفتون نگشت . تجليل وى در برخى از آثارش « 8 » از ناصر الدين شاه ، بواسطة ساده‌دلى وبىاطلاعى وى از أمور پيچيده سياسي وحكومتى بوده است نه به لحاظ وابستگى . زندگانى بىآلايش وتقواى أو بهترين گواه اين مدعاست . مجموعه اين مسائل ، باعث محبوبيّت فوق العادة وى نزد خاص وعام گرديده بود . آوازه وشهرت وى نه تنها در جاى جاى إيران پيچيده ، بلكه أفق آن مرزها را نيز درهم شكسته وفراتر از سرزمينش تابيدن گرفته بود . ج - مكتب سبزوارى : سبزوارى را نمىتوان طراح ومبتكر مكتب فلسفي خاصي در تاريخ فلسفه اسلامى إيران بر شمرد ، بلكه وى تنها يكى از پيروان بزرگ وشارحين كم‌نظير حكمت متعاليه ملا صدرا يا فلسفه اصالت وجود است . اين بدان معنا نيست كه وى فقط يك مقلّد صرف باشد ويا هيچگونه نوآورى از خود بهمراه نداشته باشد . خدمتي كه وى به اين مكتب وحيات آن در إيران وجهان نمود ، فراموش ناشدني است . أو همانند ملا صدرا بنيانگذار مكتب اصالت وجود ، همه تلاش خود را صرف ايجاد وحدت بين چهار مكتب مشاء ، اشراق ، عرفان وشريعت نمود . وى اين امر را از سر اعتقاد قلبي وبا آگاهى كامل به نتايج آن انجام داد واين امتزاج را بسيار لازم وميمون مىدانست .