محمد بن علي منجم وابكنوي
88
زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي )
كه مىافزائيم ، بدان سبب كه أول تاريخ ملكي آدينه بوده است ؛ وفضلهء جمعات اين تاريخ سه I است كه مىبايد افزودن ، به جهت آنكه أول اين تاريخ سهشنبه بوده است . باقي صورت I عمل همچنان است كه آنجا ذكر كردهايم . قسم دوم : در استخراج مدخل سالهاى اين تاريخ به حسب أول I دور كبس وما پيش از اين بيان كردهايم كه چون سى وشش عدد بر سالهاى ناقصهء اين تاريخ افزاييم ، I سالها حاصل آيد از أول دور كبس يعنى از أول دور أصل . چون يكى از آن مبلغ كم كنيم سالهاى تامه I حاصل آيد از أول دور أصل . وباقي عمل چنان است كه به چهار نوع در قسم سوم از فصل چهارم از باب I پنجم از اين مقالت مسطور است . وبه جهت معرفت مدخل ماهها به حساب ، دو نوع ايراد كرديم : نوع أول : آن است كه از برابر ماههاى تامهء هر ماه كه عدد أو / كط بود يكى گيريم ، واگر / ل باشد دو ، واگر / لا I بود سه ، واگر / لب باشد چهار ، وآن عدد را با هم جمع كنيم . باعلامات جمعات سر سال أضافت I كنيم وبر هفت قسمت كنيم تا علامت سر ماه ناقص حاصل آيد . نوع دوم : آن است كه در اين جدول I درآئيم واز برابر آن ماه كه مدخل أو مطلوب است علامت فضلهء جمعات برگيريم . و I به مقدار آن عدد از آن روز كه مدخل سر سال است ، از أيام أسابيع ابتدأ كنيم وأيام جمعات I بشماريم . بر آن روز از أيام هفته كه عدد منتهى شود ، مدخل آن ماه باشد . وجدول اين است : I اما معرفت مدخل سالهاى I اين تاريخ ، به جدول I طريقش آن است I كه چون سالهاى ناقصهء اين تاريخ از أول دور كبس معلوم كرده باشيم ، همچنان كه در فصل پنجم از باب I پنجم از اين مقالت ذكر كردهايم ، از آن جدول مشترك ميان تاريخ ملكي وخانى ، از ادوار تاريخ I خانى علامت جمعات برگيريم . وبه جهت ماهها از جدول ماههاى خانى ، چنان معهود است ومذكور .