محمد بن علي منجم وابكنوي

86

زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي )

تحويل آفتاب به بروج اعتبار كنند تا شهور نيز طبيعي باشد ، در هر سال آن نيز مختلف I شود ومضبوط نيست مانند شهورى كه مبنى است به رؤيت هلال . پس هرگاه كه خواهند I كه أوايل ماه‌ها را به تحقيق بدانند ، تقويم آفتاب در سر هر ماه استخراج بايد كردن تا از آنجا I أوايل ماه‌هاى شمسي طبيعي معلوم شود . واين وظيفهء أصحاب نجوم است نه طريقهء أهل حساب . اما به جهت آن تا بر أهل حساب ، ضبط أيام شهور آسان گردد مكث آفتاب را در بروج I به تقريب معلوم كردند ووضع أيام شهور بر آن ترتيب فرمودند نهادن بر ترتيب I بروج . واگرچه اين ماه‌ها نيز به اين اعتبار ، وضعي است ليكن نزديك است به ماه‌هاى طبيعي . I وچون اين تاريخ را به نام پادشاهان مغول وضع فرموده است ، پس مناسب‌تر آن بود I كه نام‌هاى ماه‌هاى تركى را به اين تاريخ نقل بايد كرد . همچنان كه نام‌هاى ماه‌هاى فارسيان را به تاريخ I جلالي نقل كرده‌اند . واز آنجا به جهت تميز ، ماه‌هاى فارسيان را به قديم قيد مىكنند وماه‌هاى I تاريخ ملكي را به جلالي . ما نيز اينجا ماه‌هاى تركان را به تركى قيد مىكنيم وماه‌هاى اين تاريخ را به خانى . I وضابطهء أيام شهور خانى اين است كه در اين بيت مذكور است : / ! / ع‌لا و / لالب‌لا و / لالا شش مهى است I / / لل‌كط و / كطلل شهورى يكهى است ! / . وأسامي شهور وأيام آن به امر أوسط اين است كه از برابر I بروج در اين جدول مثبت است : فصل دوم : در معرفت سال‌هاى كبيسه I وادوار آن واستخراج أيام I كبايس وما پيش از اين در I فصل دوم از باب پنجم از اين مقالت ، I تعريف دور كبس كرده‌ايم به حسب I أصول رصد ايلخانى از آنجا معلوم شود .