محمد بن علي منجم وابكنوي
80
زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي )
وضع كردهايم مشترك ميان اين تاريخ وتاريخ خانى كه مدخل سالهاى اين دو تاريخ از آنجا I معلوم كنند . وبه جهت مدخل سالهاى تاريخ ملكي وبر سالهاى ناقصهء أو 53 برافزاييم وبر I 120 قسمت كنيم . آنچه خارج شود عدد ادوار تامه باشد ؛ وآنچه باقي ماند از قسمت ، I عدد سالها باشد ناقص . ودر جدول ، عدد ادوار / ها نشان دور أول است ؛ و / ا نشان دور I دوم ؛ و / ب نشان دور سوم ؛ و / ج نشان دور چهارم ؛ وباقي بر اين قياس باشد . وچون خواهيم I كه مدخل سالها از اين جدول بدانيم از برابر عدد سالهاى ناقص دور ناقص درآئيم در حشو جدول ؛ I آنجا كه يافت شود از بالاى آن جدول از برابر عدد دو مطلوب ، علامت مدخل I سال برگيريم كه آن رقم جمعات سر آن سال باشد . مثالش سالهاى ناقصهء تاريخ ملكي I بود چندين 235 . خواستيم كه مدخل أول اين سال بيرون آوريم از أيام جمعات . / نج بر اين I افزوديم تا حاصل آمد سالهاى ناقصه از أول دور كبس چندين 288 . اين را بر 120 قسمت I كرديم خارج شد 2 ، وباقي ماند از قسمت چندين / مج . اين عدد را طلب كرديم در حشو جدول ، I واز موضع التقاى بالاى اين جدول با جدول / ب كه دور ثالث است ، رقم جمعات برگرفتيم / ج . I پس معلوم شد كه أول سال دويست وسى وپنجم ملكي روز سهشنبه است وباقي بر اين قياس I بود . اما معرفت سالهاى كبيسه از اين جدول چنان است كه اعداد حشو جدول را I به سه رنگ نوشتهايم يكى به سبزى وآن نشان كبايس خاموساست ؛ وديگر به سرخى I وآن نشان كبايس رابوعاست ؛ وديگر به سياهى وآن نشان سالهاى بسيطه است . I پس نظر كنيم به آن باقي از قسمت تا آن را در اين جدول به كدام رنگ نوشته شده است . I حكم آن سال از آن رنگ بايد كردن كه كبيسه است يا بسيطه . واگر كبيسه است خاموساست I يا رابوعا . وعدد كبايس از أول دور تا سال مطلوب ، نيز از عدد رنگهاى اعداد از يك