. المحرم ، صفر ، ربيع الأول ، ربيع الآخر ، جمادى الأولى ، جمادى الآخرة ، رجب ، شعبان ، رمضان ، شوال ، ذو القعدة ، ذو الحجة « 1 » « 2 » . مىگويد : اعراب در زمان جاهليت نام ماهها را به همانگونه كه أهل اسلام استعمال مىكنند ، استعمال مىكردند ، وحج آنان در فصول چهارگانه دور مىزد ، سپس خواستند تا حجشان را در زماني انجام دهند كه متاع وبضاعت تجارى آنان از پوست‌هاى دباغى شده ، وأنواع

--> ( 1 ) « الآثار الباقيّة » ص ( 2 ) . 06 در « الآثار الباقيّة » از ص 60 تا ص 62 براي شهور عربى قبل از اسلام در زمان جاهليّت پيشين نام‌هاى ديگرى را ذكر كرده است ووجه تسميهء آن شهور را به آن نامها نيز بيان كرده است ؛ سپس گويد : البتّه اين نامها متعلّق به عصر قديم بوده وسپس در جاهليّت قبل از اسلام به نامهاى كنونى تبديل شده است . وآن نامها از اين قرار است : المُؤتَمِرُ - خَوَّانٌ - حُنْتَمٌ - ناجِرٌ - صُوانٌ - زَبَّاءُ - الاصَمُّ - نَافِق - هُوَاعٌ - عَادِلٌ - دَاغِلٌ - يُرَكٌ 9 ونيز در بعضي از اين نامها در تواريخ اختلاف است وهمچنين در ترتيب آنها . وبهترين شعري كه در اين باره ، سروده شده است ، شعر صاحب ، إسماعيل بن عبّاد است ؛ أَرَدْتُ شُهُورَ العُرب في الجَاهِليَّةِ فَخُذْهَا عَلَى سَرْدِ المُحرَّمِ تَشتَرِكْ فَمُؤتَمِرٌ يَأتى وَمِنْ بَعْدُ نَاجِرٌ وَخُوَّانُ مَعَ صُوَانُّ يُجْمَعُ فِى شَرَك حَنِينٌ وَزَبَّا والاصَمَّ وَعَادِلٌ وَنافِقُ مَعْ وَغْلٍ وَرَنَّةُ مَعَ بُرَكَ « اگر مىخواهى نام ماههاى عرب را در زمان جاهليّت بدانى پس بر أساس شروع از ماه محرّم وانتظام آنها را بر اين منوال قرار بده ( زيرا كه از جهت ترتيب ونظم با ماههائى كه اوّل آن به نام محرّم است مشترك هستند ) اوّلين ماه نامش مُؤتَمِرْ است وسپس ماه نَاجِرْ وخَوَّان وصُوَّانْ همگى در يك رديف ويك رشته منتظم مىشوند . وماه حَنين وزَبّا واصمُّ وعَادِل ونَافِق با وَغْلْ وَرَنَّه وبُرَك ، نيز يكى پس از ديگرى مىآيند .