2 بعد از ظهر آن‌هاست وحتى جزاير اقيانوس اطلس همه مانند إيران بايد فرداى آن روز را آغاز ماه بدانند . ولى ممالك غربىتر مانند آمريكاى جنوبي ، آمريكاى مركزى ، كانادا وآمريكاى شمالي ( 6 بعد از ظهر تهران ؛ يعنى لحظهء رؤيت هلال ) قبل از نصف النهار آنان است ؛ مثلا واشنگتن 5 / 9 صبح است ، وساير ايالات غربى آمريكا صبحگاهان است در حالي كه اقيانوس آرام وجزاير واقع در آن ، هم چنين آلاسكا ( شمال ) تا جزاير ميكرونزى ، مالانزى همه در شب وبين الطلوعين واقع شده ؛ يعنى ، در بخش « قبل از نصف النهار » قرار گرفته‌اند . پس بايد همان روز را اوّل ماه بشمرند ، وامروز با وسائل پيش رفتهء ارتباط جمعى ، اعلام لحظهء رؤيت كار آسانى است . از اين رو برخى از فقهاى آگاه به زمان از ناحيهء فقيهى نوشته است ، از طرفي بر دانشمندان فلك شناس ومتخصّصان اين فنّ واجب است نتيجة وكيفيّت وجود هلال را از رصدخانه واز ديدگاه آلات وابزار جديد فلكى اعلام كنند ، واز سوى ديگر بايد « بيّنه عادل وخيبر » باشند گرچه اگر علم ، اطمينان ووثوق كامل براي انسان حاصل شد مىتوان به عنوان « حجّت شرعي » بر آن اعتماد كرد ، وچنان چه خبر داد كه هلال وجود ندارد معناى آن اين است كه ماه قمري هنوز آغاز نگشته است ، چنان كه اگر رصدخانه اعلام كند : هلال ماه ، قابل رؤيت وبزرگ است ، همين اعلام به تنهايى براي اثبات ماه كفايت مىكند ، گرچه با چشم غير مسلّح به خاطر ابر ، دود و . . . نتوان آن را مشاهده كرد . « 1 »

--> ( 1 ) - ر . ك : ما وراء الفقه ، ج 2 ص 117 و 162 .