على زمانى قمشه اى
261
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
مهمترين نشانهء شروع هر ماه قمري مىدانند وبه حديث : « صوموا لرؤيته وافطروا لرؤيته » استناد مىكنند ، فقهاى شيعه نيز جز برخى از قدما كه اصطلاحا « أصحاب العدد » ناميده مىشدند ، أساس كار را بر رؤيت هلال ماه قرار دادهاند ، سفارش أكيد به استهلال براي رمضان وشوّال ، وچه بسا فتوا بر وجوب كفايى آن نيز از همين ديدگاه نشأت گرفته است . « 1 » ليكن بسيارى از فقهاى شيعه كه غير از أصحاب عدد مىباشند ، اين نظر ومبنا را نپذيرفته وأساس كار را منحصر به رؤيت هلال نمىدانند ، بلكه معتقدند به اين كه اوّلا ، رؤيت هلال كاشف است ويكى از راههاى اثبات ماه جديد به شمار مىرود ، وثانيا ، پديدهء تولد هلال بر همهء گيتى يكى است وديگر اختلاف آفاقي وجود نخواهد داشت ، چنان كه ذيلا ما به نام ، أساس كار ، مباني وديدگاه آنان اشاره كرده وبه اين نتيجة خواهيم رسيد كه بهترين راه در حل مسئله هلال در عصر كنونى همين راه است . ديدگاه گروه ديگر ب ) گروهى ديگر ، اتحاد آفاق به معناى فوق را منع كرده وقائل به اشتراك آفاق هستند ؛ بدين معنا كه هر گاه وجود شرعي هلال در يك نقطه وشهر از كرهء زمين ثابت شد ، براي همهء شهرها كفايت مىكند وگويا همهء نقاط كرهء زمين وهمهء شهرها يك أفق دارند . در ميان اين گروه مىتوان از علّامه در كتاب منتهى ، نجفي در جواهر ، « 2 » همچنين صاحب حدائق ، فخر المحققين در شرح قواعد ، نراقى در مستند ، محدّث كاشاني
--> ( 1 ) - رؤيت هلال ماه ، ص 19 . ( 2 ) - شيخ محمد حسن نجفي ، جواهر الكلام ، داراحياء تراث عربى ، 1981 م ، ج 16 ، ص 361 .