على زمانى قمشه اى

164

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

اثر خورشيد در جزر ومدّ نسبت به ماه از درجهء دوم اهميت برخوردار است ، زيرا فاصلهء آن بسى بيشتر است ، نسبت نيروى مولّد جزر ومدّ خورشيد تنها حدود 7 درصد نيروى ماه است وقتي كه نيروهاى مولّد ماه وخورشيد هماهنگ عمل مىكنند ، مثلا به هنگام ماه نو كه هر دو در يك طرف زمين هستند ، جزر ومدّها در حدّاكثر خود هستند وبه نام جزر ومدّ بهارى يا « مهكشند » ( Spring tide ) ناميده مىشوند . حدّ ديگرى وقتي است كه خورشيد وماه با هم زاويه 90 درجه ( تربيع ) بسازند ، در اين هنگام جزر ومدّ را به حداقل وبه جزر ومدّهاى خفيف يا « كهكشنه » ( Iveap tide ) مبدل مىسازند . نزديكى ماه نيز تأثيرى در ارتفاع جزر ومدّ دارد ، هنگامى كه ماه در حضيض زمينى قرار دارد نيروى مولّد ، جزر ومد آن به اندازهء 20 درصد بيش از حدّ عادى است . ( نگ ، شكل ، 57 ) ( شكل 57 )