على زمانى قمشه اى

160

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

47 / 11 ثانيه است . مسير ماه به دور خورشيد : سرعت ماه نسبت به خورشيد متغير ومسيرش موجدار است ، ماه تقريبا در نيمى از مواقع ، بيرون مدار زمين قرار دارد وسرعت آن نسبت به خورشيد حاصل جمع دو سرعت ودر حدود 5 / 30 كيلومتر بر ثانيه است ، ودر بقيه مواقع ، ماه در داخل مدار زمين است ، سرعت ماه نسبت به خورشيد در اين مواقع تفاضل دو سرعت ودر حدود 29 كيلومتر بر ثانيه است . شايان ذكر است كه مسير زمين نيز برگرد خورشيد موجدار وسرعت آن متغيّر است . دوره تناوب حركت وضعي ماه : ماه در عين آن كه به دور زمين مىگردد حول محورش نيز دوران مىكند ، دورهء تناوب اين دوران دقيقا برابر با دورهء تناوب گردش آن به دور زمين ودر خلاف جهت عقربه‌هاى ساعت است . چون اين دو دوره تناوب با هم برابرند هميشه يك روى ماه به سمت زمين است وروى ديگر آن همواره پوشيده مىماند . حركات آزادش يا نوسانى ماه : اگر سرعت چرخش ماه همواره برابر گردش آن بود ، واگر محور ماه عمود بر مدار آن بود همه وقت درست 50 درصد ماه از زمين مشاهده مىشد و 50 درصد ديگر قابل رؤيت نبود ، ولى حركت‌هاى كوچك نوسانى ( ليبراسيون ) موجب مىشود كه اين نسبت‌ها اندكى متفاوت