على زمانى قمشه اى
161
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
شوند ، از اين رو 41 درصد از سطح ماه همواره رو به زمين است ، 41 درصد ديگر مرئى نيست و 18 درصد باقيمانده گاهى پيدا وگاهى ناپيدا است . حركات نوسانى بخشي از ماه كه رو به زمين است آزادش يا ليبراسيون ناميده مىشود وآن بر سه بخش است . 1 - آزادشهاى طولى : وآنها معلول اين واقعيتاند كه چرخش ماه به دور محورش سرعت ثابتي دارد ولى سرعت حركت آن برگرد زمين متغير است . چرخش گاهى پيشاپيش وزماني به دنبال حركت انتقالى است ، اين ترتيب موجب مىشود كه افزون بر صورت ماه ، گونههاى چپ وراست آن متناوبا ديده شوند . ( نگ ، شكل ، 55 ) ( شكل 55 ) 2 - آزادشهاى عرضى : وآن معلول زاويه ميل ماه با مدار آن است ، زيرا محور ماه با خط قائم بر مدار ماه زاويه 5 / 6 درجه مىسازد ، وقتي قطب شمال ماه به سمت زمين مايل شود ، ناظر زمينى مىتواند تا 5 / 6