به رفتن بالاى آنها نيست ونيز عمق چاهها ، پهناى رودخانه وفاصله‌هاى ديگر قابل محاسبه است . بارى مسائل مختلف علمي در نجوم ومساحت كه مبنى بر شعاع چشم ناظر است از شماره بيرون است ، از اينرو در اين خصوص دانش ويژه‌اى به نام « علم مناظر ومرايا » پديد آمده ونوشته‌هاى فراوانى در اين زمينه به نگارش رفته كه يكى از بهترين آنها كتاب مناظر ومراياى ابن هيثم است . كمال الدين فارسي شاگرد قطب شيرازي ( زنده در قرن هفتم هجرى ) اين كتاب را تلخيص وتحرير كرد كه در دو مجلّد در حيدر آباد دكن به طبع رسيده است « 1 » . مرايا جمع مرآت به معناى آينه است . در اين علم از ويژگيهاى آينه‌هاى محدب ، مقعّر ، استوانه ومخروط وكاربرد آنها در صنايع وساخت دوربين ، ذره‌بين ، تلسكوپ ، ميكروسكوپ ، و . . . تحقيق به عمل مىآيد . اختلاف منظر در ماه نزديك به 1 درجه وبرخى تا 45 ، 1 يك درجه وچهل وپنج دقيقه دانسته‌اند ، ما در آيندهء نزديك به استدلال آن خواهيم پرداخت : چنانكه اشاره شد ، اختلاف منظر در مورد ستارگان با چشم غير مسلّح مشاهده نمىشود ، واين امر يكى از دلايلى بود كه پذيرش مدل خورشيد مركزى را مدتها مشكل كرده بود . شكل زير لزوم وجود اختلاف منظر را در مدل خورشيد مركزى نشان مىدهد . ناظر ، سيّاره نزديك به زمين را كه در موقعيت است به فاصله شش ماه ( موقعيتهاى ، 1 و 2 ) به صورت نقاط 1 و 2 مىبينيد در حالي كه

--> ( 1 ) - ر ك ، دروس هيأت آيت اللّه حسن‌زاده 1 / 371 ، نشر دفتر تبليغات اسلامى قم .