رضوى ومضجع نوراني امام رضا عليه السّلام وبه بركت آن حضرت از حيث علم وعمل شديدا فعال ومؤثر بوده‌اند . كه وجود شيخ بزرگوار وحكيم أبو القاسم فردوسى خود دليل بر اين مدعا است . البتة شيعيان ، جمعيت غالب را به خود اختصاص نداده بودند ؛ چراكه بيشتر مردم نواحي طوس در آن زمان شافعىمذهب بوده وعلمايى چون خواجة نظام الملك وغزالى در آن منطقه متولد ورشد كرده‌اند . به‌هرحال شيخ در خانواده‌اى شيعه وعالم متولد شد . نام پدر ايشان حسن بن علي بن حسن بود كه اطلاعات دقيق وجامعي از ايشان در دسترس ما نيست وشخصيت علمي أو ناشناخته مانده است . قاعدتا شيخ طوسي در دورانى كه در طوس حضور داشته است از محضر اساتيدى با فضل وعلم وكمال استفاده وحظّ وافرى برده است . با ورود به بغداد به حوزهء درس زعيم تشيع جناب شيخ مفيد قدّس سرّه كه در آن زمان ملجأ وپناه شيعه بود ، مىرود وطولى نمىكشد كه از شاگردان مبرّز شيخ وسيد مرتضى مىشود . ناگفته نماند كه شيخ در أثناء هجرت به بغداد از شهرهاى نيشابور ، رى وقم عبور كرده‌اند كه احتمالا در هركدام از اين بلاد كه دار العلم هم بودند مدتي أقامت داشته واز محضر بزرگان شيعه كسب فيض كرده‌اند . بغداد شهر بغداد كه در سال 148 ه ق به دست أبو جعفر منصور دوانيقى ، دومين خليفه عباسى تأسيس وبه مركز حكومت عباسيان مبدل شده بود ، به‌عنوان مركز فعاليت‌هاى سياسي جهان اسلام نيز بود ؛ لذا به‌عنوان پايتخت خلافت عباسى بر قسمت أعظم دنياي اسلام از درياى سرخ وسواحل مديترانه گرفته تا سرحد چين ، تسلط وحكومت داشت واز نظر علمي نيز در أوج شهرت وترقى ومحل تلاقى ومجمع انديشمندان كليه مذاهب اسلامى بود .