است . زيرا اگر مراد به وجوه عقلية همان قياس باشد پس استدلال خارج مىشود ؛ واگر مراد به آن استدلال باشد پس قياس خارج مىشود ؛ واگر مراد هر دوى قياس واستدلال باشد پس آن دو يك دليل نبوده تا حصر وشمارش ادلّه صحيح باشد . زيرا هركدام از آن دو دليل به موازات ديگرى ( ودر عرض آن ) است . پس طبق قواعد آنها [ أهل سنّت ] شمارش آن دو به عنوان دليل واحد صحيح نيست . به‌درستى كه ادلّه شرعيه نزد آنها [ أهل سنّت ] عبارت است از : كتاب وسنّت واجماع وقياس واستدلال . بنابراين اخبار ائمهء معصومين ما نزد أهل سنّت يا در اعداد ادلّه شمرده نمىشود ويا مندرج تحت سنّت است . به هر تقدير حصر وشمارش طبق آنچه فيض - قدّس سرّه - اعتبار كرده صحيح نيست . چرا كه كلام ائمهء معصومين را دليل ديگر از ادلّه شرعيه شمرده است . . . پس ظاهر شد كه اين كلام فيض منطبق بر هيچ‌كدام از دو مذهب عامّه وخاصّه نبوده ومطابق نظرات قوم اماميّه نيست . وآن ، اصطلاح جديد است ووجه محكمى براي آن نيست . همانا منصب ووظيفهء امام ( ع ) طبق تصريح أقوام اين است كه شريعت پايدار را با ترويج كتاب وسنّت مطابق آنچه اين دو در عهد صاحب شريعت بوده حفظ كند . . . با اينكه از مذهب اخباريين - كه فيض هم در زمرهء آنهاست - انحصار ادلّه در دو دليل كتاب وسنّت لازم مىآيد . پس بعد از انضمام اجماع ودليل عقل به كتاب وسنّت ، آن ادلّه مطابق آنچه اماميّه بر آن بوده 4 دليل مىشود ، واين ظاهر است . لكن ظاهر اين است كه منظور فيض از وجوه عقلية چيزى است كه اماميه آن را دليل عقل وعامه آن را استدلال مىنامند . ومراد وى به آن ، نص واجماع وقياس نيست . وگاهى وجوه عقليّه در عرف بر اقامهء دليل مطلقا از نص يا اجماع يا غير آن دو اطلاق مىشود . لكن ايشان [ فيض ] خود ، اين را مصطلح كرده وكلام ائمهء را دليل ديگر از ادلّه دانسته وبر هر دو اصطلاح ( نزد خاصّه وعامّه ) قسم ديگرى را اضافه كرده است . بنابراين اين حصر وشمارش ادلّه مطابق طريق عامّه صحيح نيست . وامّا مطابق با قواعد اماميه نيز از اين حصر وشمارش لازم مىآيد تا قسم شيء قسيم آن گردد . . . » . وپس از اتمام اين بحث أصولي ، خواجوئى در بحث فقهى خود در مقام ردّ فيض در استدلال ايشان بر وجوب عيني نماز جمعه در زمان غيبت به سه آية از قرآن « 1 » استناد جسته ، ودر استدلال فيض بر آيات مذكوره خدشه كرده است « 2 » .

--> ( 1 ) - آيهء اوّل يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ( الجمعة : 9 ) ؛ آيهء دوم يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَلا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ ( المنافقون : 9 ) ؛ وآيهء سوم حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطى وَقُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ ( البقرة : 238 ) . ( 2 ) - روضات الجنّات 6 : 86