فصل : [ تناقض وعكس ] تناقض « * » وعكس در شرطيّات بر قياس حمليّات معلوم مىشود . فصل : [ اقسام حجت ] حجّت بر سه قسم است : يكى قياس كه آن استدلال است از حال كلّى بر حال جزئي چنانكه گويى : « كلّ انسان حيوان ، وكلّ حيوان جسم ، فكلّ انسان جسم . پس استدلال كردى از حال حيوان كه كلّى است بر حال جزئي كه انسان است . دوّم استقراء كه آن استدلال است از حال جزئيّات بر حال كلّى چنانكه گويى : هريك از انسان وطيور وبهائم فكّ أسفل را مىجنبانند در حال مضغ ، پس جميع حيوانات چنين باشند ، پس استدلال كردى از حال جزئيّات كه انسان وطيور وبهائم است بر حال حيوان كه كلّى ايشان است . سيّم تمثيل وآن استدلال است از حال جزئي بر حال جزئي ديگر چنانكه گويى نبيذ حرام است بنابراين كه خمر حرام است وهر دو جزئي مسكرند . فصل : [ استقراء وتمثيل ] استقراء وتمثيل مفيد ظنّ باشند وقياس مفيد يقين . پس عمده در

--> ( * ) در تناقض هشت وحدت شرط دان * وحدت شرط واضافه جزء وكلّ وحدت موضوع ومحمول ومكان * قوّهء فعل است در آخر زمان