معناى حيوان ناطق . وتضمّن ، دلالت لفظ است بر جزء معناى موضوع له خود از اين جهت كه جزء معنى ، موضوع له اوست ، چون دلالت لفظ انسان بر معناى حيوان تنها يا ناطق تنها . والتزام دلالت لفظ است بر معناى خارج لازم موضوع له خود از اين جهت كه آن خارج لازم معنى ، موضوع له اوست ، چون دلالت لفظ انسان بر معناى قابل علم ، وصنعت كتابت . فصل : [ دلالت لفظ بر موضوع له ] مخفى نماند كه لفظ بر تمام معناى موضوع له خود به مجرّد وضع دلالت كند وبر جزء معناى موضوع له خود نيز دلالت كند بواسطهء آن كه فهم كلّ بىفهم جزء ممكن نيست لكن دلالت لفظ بر خارج لازم معناى موضوع له خود محتاج است به لزوم آن خارج موضوع له را در ذهن به اين معنى كه آن خارج به حيثيّتى باشد كه هرگاه موضوع له در ذهن حاصل شود آن خارج نيز حاصل شود واگر چنين نباشد آن لفظ را بر وى دلالت كلّى دائمي نباشد . وپيش أصحاب اين فنّ ، دلالت كلّى دائمي معتبر است وامّا پيش علماى أصول وبيان ، دلالت في الجملة كافى است . پس لزوم عقلي نزد ايشان شرط نباشد بلكه لزوم في الجملة بس است . فصل : [ أنواع دلالات موضوع له لفظ در صورت بسيط بودن ] هرگاه موضوع له لفظ بسيط باشد وأو را لازم ذهني نباشد آن جا دلالت مطابقت باشد بىتضمّن والتزام لكن دلالت تضمّن والتزام