جمعى از علما

133

جامع المقدمات ( جامعه مدرسين ) ( فارسي )

ماضي معلوم : امر امرا أمروا تا آخر . مستقبل معلوم : يأمر الخ - چنانكه در صحيح دانسته شد . ماضي مجهول امر امرا أمروا تا آخر . مستقبل مجهول : يؤمر يؤمران يؤمرون تا آخر . امر حاضر : اومر اومرا اومروا تا آخر . أصل اومر اءمر بود دو همزه جمع شده بودند اوّل مضموم وثاني ساكن همزهء ثاني منقلب به واو شد اومر شد واگر همزهء اوّل مكسور باشد ثاني منقلب بياء شود ، چنانكه از ازر يأزر ، امر حاضر ايزر مىآيد كه اصلش ائزر بود واگر همزهء اوّل مفتوح باشد دوّم منقلب به الف شود چنانكه در آمن كه اصلش اءمن بود . مهموز العين « 1 » صحيح « الزّءر : آواز كردن شير در بيشه » زأر يزأر زأرا چون منع يمنع منعا وزأر يزإر زارا چون علم يعلم علما . مهموز اللّام « 2 » صحيح از باب فعل يفعل « الهناء : گوارا شدن طعام » هنا يهنا هنا چون منع يمنع منعا وهنا يهنأ چون ضرب يضرب . مهموز العين مثال از باب فعل يفعل « الوءد : زنده در گور كردن » واد ياد چون وعد يعد .

--> چهارم از باب شرف يشرف چون أدب يأدب پنجم از باب منع يمنع چون أهب يأهب . ( 1 ) مأسك : همزه اشاره است به مهموز العين وميم منع يمنع وسين ، سمع يسمع ، وكاف ، كرم يكرم . ( 2 ) منسكأ : همزه اشاره است به مهموز اللام ، ميم ، منع يمنع ، سين ، سمع يسمع ، وكاف ، اشاره به كرم يكرم است .