فصل : [ أبواب فعل ثلاثي مزيد فيه ] فعل ثلاثي مزيد فيه را ده باب مشهور است : باب افعال ، افعل يفعل افعالا چون أكرم يكرم اكراما « 1 » . باب تفعيل ، فعّل يفعّل تفعيلا چون صرّف يصرّف تصريفا . باب مفاعله ، فاعل يفاعل مفاعلة وفعالا وفيعالا چون ضارب يضارب مضاربة وضرابا وضيرابا ودر ماضي هر يك از اين سه باب يك حرف زايد است . باب افتعال ، افتعل يفتعل افتعالا چون اكتسب « 2 » يكتسب اكتسابا . باب انفعال ، انفعل ينفعل انفعالا چون انصرف ينصرف انصرافا . باب تفعّل ، تفعّل يتفعّل تفعّلا چون تصرّف يتصرّف تصرّفا . باب تفاعل ، تفاعل يتفاعل تفاعلا چون تضارب يتضارب تضاربا . باب افعلال ، افعلّ يفعلّ افعالا چون احمرّ يحمرّ احمرارا ودر ماضي

--> ( 1 ) أكرم در أصل كرم بود فعل ثلاثي مجرّد بود خواستيم فعل ثلاثي مزيد فيه‌اش بنا كنيم برديم به باب افعال قاعده باب افعال را بر وى جارى ساختيم قاعدهء باب افعال آن بود كه هر فعل ثلاثي مجرّد را كه بآن باب ببرند همزهء قطع مفتوح در اوّلش بياورند وفاء الفعل را ساكن كنند وعين الفعلش را فتحه دهند اگر مفتوح نباشد ما هم‌چنين كرديم كرم أكرم شد يعنى گرامى داشته است يكمرد غائب در زمان گذشته ، وبا همين الگو ، بابهاى ديگر را نيز مىشود ساخت . ( 2 ) در أصل كسب بود ، فعل ثلاثي مجرّد بود ، ما خواستيم فعل ثلاثي مزيد فيه‌اش بنا كنيم ، برديم به باب افتعال ، قاعده باب افتعال را بر وى جارى نموديم ، قاعده باب افتعال آن بود كه هر فعل ثلاثي مجرّدى را كه بر آن باب مىبرند همزهء وصل مكسورى در اوّلش زايد كنند وفاء الفعلش را ساكن نمايند وتاى مفتوحهء منقوطه‌اى ميانهء فاء الفعل وعين الفعلش درآورند وعين الفعلش را مفتوح كنند اگر مفتوح نباشد ، ما نيز چنين كرديم ، كسب اكتسب شد يعنى قبول كسب كرده است يك مرد غايب در زمان گذشته .