امّا دربارهء سخن اين عالم ( ابو حامد غزالى ) جاى گفتگوست : كه اطلاق و عموميّت ظواهر اخبارى كه ذكر شد اين معنى را مىرساند كه شائبهء ريا عمل و ثواب را باطل مىكند . و از جمله اين روايت است كه : « مردى از پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم پرسيد : حال كسى كه عمل نيكى مىكند - يا صدقه اى مىدهد - و دوست دارد كه او را بستايند و پاداش دهند چگونه است ؟ حضرت جوابى نداد تا اين آيه نازل شد : « فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّه فَلْيَعْمَلْ عَمَلا صالِحا وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّه أَحَدا » 18 : 110 ( كهف ، 110 ) « هر كه اميد ديدار پروردگار خويش دارد بايد عملى شايسته كند و كسى را شريك عبادت خداى خود قرار ندهد » . و شكَّى نيست كه قصد وى ستايش و پاداش هر دو بود ، و با اين حال دربارهء او اين آيه نازل شد . و از آن جمله اين روايت است : « مردى اعرابى به خدمت پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم رسيد و عرض كرد : يا رسول اللَّه ، مردى از روى تعصّب مىجنگد ، و مردى به جهت دليرى و شجاعت مىجنگد ، و مردى براى اين مىجنگد كه مقام و موقع خود را در راه خدا بداند حضرت فرمود : هر كه براى آن بجنگد كه كلمهء خدا و الا باشد او در راه خداست » . حمل كردن اين روايات بر صورتى كه قصد قربت و قصد ريا يكسان باشد يا قصد ريا غالب باشد خلاف ظاهر است . و امّا اين سخن وى كه هر قصد و فعلى تأثيرى خاص و جداگانه دارد ، اين در صورتى است كه ضدّ آن قصد و فعل آن را باطل نكند . و ما قائليم به اينكه : مقتضاى اخبار همانند عقل صريح دلالت دارد بر اينكه قصد ريا قصد قربت را وقتى بر فعل واحد وارد شوند باطل مىكند ، و بنابراين ديگر تأثيرى براى قصد تقرب باقى نمىماند تا بيش از قصد ريا تأثير داشته باشد .