ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

494

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

و از آنهاست : ريا ريا عبارت است از طلب كردن اعتبار و منزلت در دلهاى مردم به وسيلهء صفات و خصال نيك و پسنديده يا آثارى كه دلالت بر صفت نيك كند ، و آن از اقسام جاه طلبى است ، زيرا جاه طلبى عبارت است از طلب منزلت در دلها از هر راهى كه ممكن باشد ، و ريا طلب منزلت است به وسيلهء خصال و صفات نيك يا چيزى كه از آن پى به صفات نيك توان برد . و خصال نيك شامل همهء اعمال نيك مىشود ، و اعمال نيك اعمّ است از عبادات به معنى اخص ، مثل نماز و روزه و حج و صدقه و امثال اينها ، و اگر مراد از عبادت هر فعلى باشد كه به قصد تقرب انجام شود و پاداش و ثواب داشته باشد با خصال نيك در معنا مساوى خواهد بود . زيرا به اين معنى هر عملى از اعمال خير ، از واجبات يا مستحبّات يا مباحات ، هر گاه به قصد قربت انجام شود اصولا طاعت و عبادت به شمار مىآيد ، و اگر به قصد قربت نباشد نه عبادت است و نه عمل خير ، اگر چه نماز باشد . و بسا هست كه ريا عادة به طلب منزلت در دلها به وسيلهء عبادت ( به معنى اخص ) گفته مىشود . و مراد از آثارى كه دلالت بر خير مىكند هر فعلى است كه خود آن فعل خير نيست ، و ليكن از آن مىتوان به امور خير پى برد . و اين آثار اين متعلَّق به بدن است ، مانند اظهار ضعف و لاغرى و زردى روى براى فهمانيدن كم خوراكى يا روزه دارى و بيدارى شب ، تا نشانهء كوشش بسيار و بزرگى اندوه بر امر دين و شدّت خوف از خدا و از أهوال آخرت باشد ، و مثل