مختلف و متزلزل و نوبتهايش زود گذر و در تغيير است ، عيش و خوشى آن نكوهيده و آسودگى در آن ناپايدار است ، ساكنانش آماج تير بلا هستند كه دنيا با پيكانهاى خود به سوى آنان مىافكند ، و به مرگ نابودشان مىكند . بندگان خدا ، بدانيد كه شما و آنچه در آن هستيد نيز در همان راهى قرار داريد كه پيش از شما كسانى در آن بودند و گذشتند ، عمرشان درازتر ، نيرو و هيبتشان بيشتر ، شهرهاشان آبادتر و آثارشان مهمتر بود ، ولى صداهاشان خاموش شد ، و اندامشان پوسيد و شهرهاشان ويران گشت و آثارشان از صفحهء روزگار بر افتاد . كاخهاى افراشته و استوار و تختها و فرشهاى گسترده بر سنگهاى محكم به تنگناى گورها و لحدها مبدّل شد ، گورهائى كه به هم نزديكند ولى ساكن آنها غريب و تنهاست . عمارتى كه اهل آن وحشت زده‌اند ، محلَّه اى كه اهل آن همه نزديك به هم و همسايگانند ولى با يكديگر رفت و آمد و انس و آميزشى ندارند ، و چگونه ميان آنان پيوند و رفت و آمد باشد و حال آنكه آسياب بلا آنها را خرد كرده و خاك و سنگلاخ آنان را خورده ، و مرگ دفتر زندگيشان را در هم نورديده ، و بعد از عيش و عشرت دست روزگار بر خاكشان نشانده ، محبوبهاشان به آنها جفا كرده و از آنان جدا شدند ، به زير خاك خانه گرفتند و به سفرى رفتند كه بازگشتى ندارد ، هيهات ، هيهات « كَلا ، انَّها كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُها ، وَمِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ الى يَوْمِ يُبْعَثُونَ . » 23 : 100 ( مؤمنون ، 101 ) « هرگز ، اين سخنى است كه او گويندهء آن است ، و پشت سر آنها برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند » . چنان تصور كنيد كه به همان سرنوشت دچار شده‌ايد و پيك مرگ در رسيده و به آن جايگاه منتقل شده‌ايد و در خوابگاه گور تنها خفته‌ايد ، حال شما چگونه خواهد بود اگر آن امور را ببينيد ، و قبرها شكافته شود و رازها از پرده برون افتد و شما را در پيشگاه پادشاه جليل به پا دارند ، در آن وقت گوئى دلها از ترس از سينه ها پريده ، و پرده ها از جلو ديدگان برداشته شده ، و عيوب و رازهاتان آشكار گشته ، در آنجاست كه : « تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ . » 40 : 17 ( مؤمن ، 17 )