در پى آن به اظهار عيب او مىپردازد ، چنان كه گويد : فلانى چقدر حال خوبى داشت ، ولى مثل ما به بدحالى دچار شد ، و اين كار جمع بين ريا و غيبت است ، و در عين حال با تشبّه به نيكان و صالحان كه خود را ذم مىكنند خودستائى مىكند . و بعضى از غيبت كنندگان از راه نفاق در مقام غيبت مسلمان اظهار غم و اندوه از حال بد او مىكنند ، مثلا مىگويند : چقدر از خوارى و اهانتى كه به دوست ما رسيد ، يا گناهى كه مرتكب شد ، ناراحت و اندوهناك شدم ، خدا ذلَّت و خوارى او را جبران كند و امر او را به اصلاح آورد . اين منافق بيچاره گرفتار آفتى بزرگ است ، و در ادعاى اندوه و ناراحتى و در اظهار دعا دروغ مىگويد ، زيرا اگر براستى غم و اندوه او را مىخورد بايستى چيزى كه خوشش نمىآيد نمىگفت ، و اگر قصد دعا داشت در خلوت به او دعا مىكرد ، پس اظهار حزن و دعا ناشى از خباثت باطن اوست ، و حال آنكه مىپندارد كه از پاكى و صفاى درون اوست . آرى اين چنين شيطان كسانى را كه نيروى بصيرت به مكرهاى اين لعين ندارند بازيچه قرار مىدهد و آنان را به مسخره مىگيرد و بر آنها مىخندد ، و با نيرنگهاى خود اعمالشان را تباه مىسازد ، و آنها مىپندارند كه كار خوبى مىكنند . و چه بسا يكى از غيبت كنندگان عيب مسلمانى را ياد مىكند و بعضى از حاضران متوجه نمىشوند ، آنگاه براى جلب توجّه آنها و اعلام به آنها مىگويد : « سبحان اللَّه چقدر اين عجيب است » تا به او توجّه كنند و مراد او را دريابند . اين بدبخت اسم خدا را وسيله براى تحقّق خباثت خود مىسازد . شنوندهء غيبت : آن كه غيبت را مىشنود نيز حكم غيبت كننده را دارد ، چنان كه در خبر وارد شده است . [ 1 ] و خبرى كه قبلا دربارهء شيخين نقل كرديم نيز بر آن دلالت دارد . و نيز روايت است كه : « چون رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم ماعز را به جهت زنا سنگسار كرد ، مردى به ديگرى گفت : اين مثل سگ جان داد . پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم با آن دو به مردارى گذشت ، فرمود : از اين مردار بخوريد . گفتند : يا رسول اللَّه مردار

--> [ 1 ] اشاره است به خبرى كه أبو الفتوح رازى در تفسير خود از رسول خدا ( ص ) روايت مىكند كه آن حضرت فرمود : « مستمع يكى از غيبت كنندگان است » و به قول امير مؤمنان ( ع ) : « شنوندهء غيبت يكى از غيبت كنندگان است » ( بحار الانوار ) : ج 15 - 179 .