ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

395

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

بخوريم فرمود : آنچه از برادر مسلمانتان خورديد از اين گنده تر است « . بدين سان حضرت هر دو را شريك در گناه دانست ، با اينكه يكى گوينده و ديگرى شنونده بود . شنوندهء غيبت مانند غيبت كننده اقسام دارد : يا با شنيدن آن خوشحال نمىشود ، ولى با زبان آن را بد و منكر نمىشمارد و در دل نيز بدش نمىآيد ، يا از شنيدن آن شاد و خوشحال مىشود ، ليكن از راه نفاق و تظاهر به زهد تصديق نمىكند ، و گاهى از روى ريا و تزهّد منع هم مىكند ، در حالى كه قلبا طالب آن است ، و چه بسا حيله ها برانگيزد كه غيبت كننده بيشتر غيبت كند ، بدون آنكه وى بفهمد كه او خواستار غيبت بيشتر است ، مثل اينكه اظهار تعجّب كند و بگويد : عجب من نمىدانستم كه او چنين است ، و تاكنون او را شخص خوبى مىشناختم ، خدا ما را از مثل اين بلا نگاهدارد . اين گونه سخن گفتن تصديق غيبت كننده و باعث غيبت بيشتر است ، كه گويى از اين راه غيبت را از او بيرون مىكشد . خلاصه آنكه : شنوندهء غيبت از گناه غيبت بر كنار نيست مگر اينكه با زبان آن را بد و منكر بشمارد ، يا سخن او را با سخن ديگر قطع كند ، يا از مجلس برخيزد ، و اگر هيچ يك از اينها را نتواند در دل آن را زشت و ناپسند شمارد ، و اگر به زبان بگويد : ساكت شو ، امّا در دل آن را بخواهد از اهل نفاق است ، و تا قلبا ناراضى و متنفّر نباشد از گناه بر كنار نخواهد بود . و اگر بتواند جلوگيرى كند اشاره به دست يا ابرو يا سر ، به اين معنى كه ساكت باش ، كافى نيست ، زيرا اين كار كوچك شمردن غيبت است ، و حال آنكه سزاوار است كه اين گناه بزرگ شمرده شود و صريحا از آن جلوگيرى شود . پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « من أذلّ عنده مؤمن و هو يقدر على أن ينتصر له فلم ينصره ، أذلَّه اللَّه يوم القيامة على رؤس الخلائق » . « هر كه مؤمنى را در نزد او خوار و رسوا كنند و او بتواند ياريش كند و نكند خدا او را در روز قيامت در حضور همهء خلائق خوار و رسوا خواهد ساخت » . و فرمود : « من ردّ عن عرض أخيه بالغيب ، كان حقّا على اللَّه أن يردّ عن عرضه يوم القيامة » . « هر كه در غياب برادر خويش از آبروى او دفاع كند ، بر خداست كه در قيامت