ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

359

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

از آن هر صبح و شام منادى يعقوب تا يك فرسخ ندا مىكرد : هر كه صبحانه يا شام مىخواهد به خانهء يعقوب بيايد « و در بعضى اخبار است كه : » همسايهء فقير در قيامت به همسايهء توانگر آويزد و گويد : پروردگارا از اين بپرس كه چرا با من نيكوئى نكرد و در خانهء خود به روى من بست « . تتميم حدود همسايگى و حق آن در شناختن همسايگى رجوع به عرف مىشود ، يعنى هر كه را در عرف همسايه گويند حق همسايگى بايد دربارهء وى مراعات شود . و از بعضى اخبار مستفاد مىشود كه تا چهل خانه از هر طرف همسايه هستند . و بايد دانست كه حق همسايه تنها اين نيست كه به وى اذيّت نرسد ، كه اين حقّى است براى همه ، بلكه بايد با او به مهربانى و خير و نيكى رفتار نمود ، و در آنچه به آن محتاج باشد مضايقه نكرد ، چنان كه از بعضى از اخبار كه ذكر شد برمىآيد . و در سلام بايد بر او پيشى جست ، و با او پر حرفى نكرد ، و از احوالى كه مىخواهد پوشيده باشد سؤال ننمود ، و به هنگام بيمارى به عيادتش رفت ، و در مصيبت تسليتش داد ، و در خوشى و شادى تبريك و تهنيتش گفت ، و از لغزشهايش عفو و گذشت كرد ، و اسرارش را پوشيده داشت ، و اگر خواهد بر ديوار همسايه سر تير بگذارد مضايقه نكند ، و اگر خواهد آب را در ناودان وى جارى سازد مانع نشود ، و اگر خواهد از راه مختصّ وى آمد و شد كند تنگ نگيرد ، و از اسباب خانه آنچه خواهد دريغ ندارد ، و چشم خود را از اهل خانوادهء او نگاهدارد ، و چون در خانه نباشد از مواظبت خانهء او غافل نشود ، و با فرزندان او لطف و مهربانى كند ، و به آنچه مصلحت دين و دنياى او باشد ارشاد نمايد ، و اگر از او يارى خواهد ياريش كند ، و اگر وام خواهد وام دهد ، و بناى خانهء خود را بدون اجازهء او بلند نگرداند كه هواى خانهء او را حبس كند ، و اگر از خوراكهاى لذيذ و مرغوب به خانه آورد به وى هديه فرستد ، و اگر اين كار را نمىكند پنهان به خانه آورد و فرزندانش آن را بيرون نياورند مبادا كودكان همسايه آگاه شوند و خواهش داشته باشند و خاطر او شكسته شود .