فصل 2 نكوهش دنيا و اينكه دشمن خدا و انسان است [ 1 ] بدان كه دنيا و دشمن خدا و دوستان و دشمنان اوست : امّا دشمنى دنيا با خدا اين است كه راهزن بندگان خدا در طريق عبادت است ، و به همين جهت از روزى

--> [ 1 ] يكى از مطالبى كه در كتابهاى اخلاق اسلامى به طور گسترده مطرح شده مذمت دنيا و مال دنياست . اين گونه مطالب بر دو نوع است : يك نوع آن اصلا مربوط به اسلام نيست و از تعاليم صوفيان و گفته هاى بعضى از زاهدان است و به همين جهت در آنها در نكوهش دنيا و كناره گيرى از آن مبالغه و افراط شده است ( چنان كه مؤلف ما گاهى و تا اندازه اى تحت تأثير كتاب « احياء علوم الدين غزالى » همين موضع را دارد و نظر غزالى تقريبا همان نظر اهل تصوف است كه در مواردى با نظر اسلام سازگار و موافق نيست ) و حتى اخبارى در اين زمينه نقل شده كه صدور آنها از ناحيهء رسول اكرم ( ص ) و ائمه ( ع ) مسلَّم نيست و با موازين معتبر اسلامى سازش ندارد . و نوع ديگر سخنانى است براى اينكه حرص و علاقهء مردم به دنيا كم شود تا از شدت حرص و علاقهء به دنيا فسادى پديد نيايد نه براى اينكه مردم دنيا را به كلى رها كنند و به اصلاح و تنظيم آن نپردازند . در قرآن كريم و روايات معتبر اسلامى از دنيا و مال دنيا و دوستى دنيا مذمت شده اما نه براى اينكه يكسره از آن دست بردارند و آن را مهمل گذارند بلكه براى اينكه از آن استفادهء معتدل و صحيح كنند و در دام آن گرفتار نگردند . براى توضيح بيشتر در اينجا مناسب دانستيم خلاصه اى از نظر اسلام دربارهء دنيا و