فرق بين رشوه و هديه چون در بعضى از موارد بين رشوه و هديه اشتباه مىشود بايد فرق آن دو را روشن كنيم ، بنابراين مىگوئيم : در اينجا چند صورت است : اول - آنكه كسى مالى براى بعضى از برادران [ دينى ] خود به قصد انس و الفت گرفتن و تأكيد دوستى و محبّت بفرستد . معلوم است كه اين ، هديه و حلال است ، خواه با اين كار قصد ثواب اخروى و تقرب به خداى تعالى نيز داشته باشد ، يا صرفا به قصد اظهار دوستى و مودّت باشد . دوم - آنكه مقصود از بذل چيزى گرفتن عوض مالى باشد مثل اينكه فقيرى براى غنى ، و غنى براى غنىّ ديگر به طمع عوض بيشتر يا مساوى هديه فرستد . اين نيز نوعى هديه است و در حقيقت هبه ( بخشش ) به شرط عوض است ، و هر گاه آنچه طمع داشته به او برسد بىشك حلال است . حضرت صادق عليه السّلام فرمود : « ربا دو گونه است : خوردنى ( حلال ) و ناخوردنى ( حرام ) . امّا آنكه خوردنى است هديه اى است كه براى كسى بفرستى و انتظار دريافت بيش از آن داشته باشى ، اين ربا قابل خوردن است ، و اين است معنى قول خداى تعالى : « وَما آتَيْتُمْ مِنْ رِبا لِيَرْبُوَا فى امْوالِ النّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ الله » 30 : 39 ( روم ، 39 ) « آنچه به عنوان ربا ( هديّه ) مىدهيد تا در مالهاى مردم فزونى يابد نزد خدا فزونى نيابد » . و امّا آنكه قابل خوردن نيست ، همان است كه خداى عز و جل از آن نهى فرموده ، و بر آن وعدهء جهنّم داده است « . ( 1 ) و از آن حضرت روايت است كه فرمود : » رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود : هديه بر سه قسم است : هديه براى عوض ، و هديه براى رشوه و مداهنه ، و هديه براى خداى عز و جل « . ( 2 ) و از بعضى اخبار استفاده مىشود كه اگر چشمداشت او را هم براى عوضى

--> ( 1 ) بر » وسائل « : كتاب تجارت ، ابواب ربا ، باب 3 ، حديث 1 تطبيق كرديم . . ( 2 ) » وسائل « : كتاب تجارت ، باب 116 ، حديث 1 . .