ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

22

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

فرمود : « افضل العبادة العفاف » « برترين عبادتها عفاف و پاكدامنى است » . و امام باقر عليه السلام فرمود : « ما من عبادة أفضل من عفّة بطن و فرج » « هيچ عبادتى برتر از عفّت شكم و فرج نيست » . و فرمود : « أىّ الاجتهاد افضل من عفّة بطن و فرج » « كدام مجاهده و كوشيدن بالاتر از عفّت ورزيدن در شكم و شهوت است » . و در اين معنى اخبار ديگرى نيز هست . پس از آگاهى به فضيلت عفّت ، آدمى بايد بداند كه اعتدال در خوردن اين است كه به اندازه اى بخورد كه نه ثقل و سنگينى در معده احساس كند و نه درد گرسنگى . بلكه شكم را از ياد ببرد و از آن متأثّر نشود ، زيرا مقصود از خوردن زنده بودن و كسب نيرو براى عبادت است . و سنگينى طعام آدمى را كسل مىكند و از عبادت باز مىدارد ، و درد گرسنگى نيز دل را مشغول مىكند و مانع از عبادت مىشود . پس سزاوار است كه به حدّ اعتدال بخورد به طورى كه اثرى از خوردن در او نباشد ، تا همانند فرشتگان از سنگينى معده و درد گرسنگى آسوده و فارغ باشد ، و از اين جهت خداى تعالى فرمود : « . . . وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلا تُسْرِفُوا » 7 : 31 ( اعراف ، 30 ) . « . . . بخوريد و بياشاميد و اسراف مكنيد » . و اين نسبت به اشخاص و حالات و غذاهاى گوناگون مختلف مىشود ، و معيار اين است كه تا اشتها و رغبت كافى پيدا نكند نخورد ، و هنوز اشتهاى او باقى باشد كه دست از طعام بدارد . و شايسته است كه غرض او از غذا خوردن لذت نباشد بلكه قوّت يافتن براى كارى باشد كه براى آن خلق شده است ( يعنى عبادت ) . و از انواع طعام به نان خالى گاه از گندم و گاه از جو بسنده كند و اگر نان خورش خواهد به يك خورش اكتفا نمايد ، و بر خوردن گوشت مداومت نكند و آن را يكسره هم رها نكند . امير مؤمنان فرمود : « هر كه چهل روز گوشت نخورد بدخو مىگردد ، و هر كه چهل روز پياپى گوشت بخورد سنگدل مىشود » . اعتدال در شهوت ( خوردن و آميزش ) . اعتدال در خوردن اين است كه شبانه روز يك دفعه هنگام سحر غذا بخورد ، بعد از فراغ از نماز شب يا بعد از عشاء ، و اگر نتواند به يك دفعه اقتصار كند ، صبح و شام غذا بخورد . و اخبارى از ائمّه