امّا براى نكاح آفات و بليّات نيز هست مانند احتياج به مال و دشوارى تحصيل حلال آن - بخصوص در امثال اين زمان - و كوتاهى از اداء حقوق زنان و شكيبائى بر اخلاق آنان ، و تحمّل بدخوئى و آزارشان ، و پريشانى خاطر براى تحصيل معيشت و آنچه به آن احتياج هست ، و اينها غالبا آدمى را به دنيا فرو مىبرد و از ياد خدا - سبحانه - و آنچه براى آن خلق شده غافل مىكند . پس سزاوار است كه هر كسى دربارهء خود و احوال خود بينديشد و - بعد از ملاحظهء فوائد و مفاسد - بررسى كند كه براى او چه چيز بهتر است ، آن را برگزيند و به آن رفتار كند . پيوست ( عفت ) دانستى كه ضدّ دو جنس شره و خمود عفّت ( خويشتن دارى و پاكدامنى ) است ، و آن اين است كه قوهء شهوت مطيع و منقاد عقل باشد در خوردن و نكاح و آميزش از حيث كم و كيف ، و از آنچه عقل نهى كند اجتناب نمايد ، و اين حدّ اعتدال است كه در عقل و شرع پسنديده و ستوده است ، و دو طرف افراط و تفريط آن ناپسند و مذموم است ، كه در همهء اخلاق و احوال حدّ وسط مطلوب است زيرا « خير الامور أوساطها » . و از اخبارى كه در فضيلت گرسنگى وارد شده گمان نكنى كه افراط در آن ممدوح است ، كه چنين نيست بلكه از اسرار حكمت شريعت اين است كه در هر موردى كه طبع آدمى طرف افراط را خواستار است شرع در منع از آن مبالغه مىكند به نحوى كه جاهل مىپندارد طرف تفريط مطلوب است ، و ليكن عالم در مىيابد كه مقصود حدّ وسط است . و چون طبع آدمى غايت سيرى را مىطلبد شرع گرسنگى را مىستايد تا در اين كشاكش كه طبع انگيزنده و شرع منع كننده است اعتدال حاصل شود . مثلا گاهى پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم در ستايش شب زنده دارى و نماز شب و روزه تأكيد مىكرد ، سپس با آگاهى به اينكه بعضى همهء شب به پا مىايستند و همهء روزها روزه دارند از آن نهى فرمود . و اخبار وارده در ستايش عفّت و فضيلت آن بسيار است ، امير مؤمنان عليه السلام