فصل 22 معالجهء بيمارى بخل درمان بيمارى بخل از دو راه كامل مىشود ، علمى و عملى . راه علمى آن است كه آدمى آفت بخل و فايدهء جود و سخاوت را بشناسد ، و طريق عملى آن است كه بذل و بخشش كند هر چند با تكلَّف و مشقّت باشد تا اينكه صفت جود و كرم براى او طبيعى شود . پس هر كه خواستار معالجهء بخل و بر طرف كردن اين بيمارى است و بخواهد صفت جود و سخاوت را كسب كند بايد در اخبارى كه در ذمّ بخل و مدح سخاوت رسيده بسيار بينديشد ، و وعده و وعيد عذابى را كه خداوند بر صفت بخل داده به نظر آورد ، و احوال بخيلان و نفرت طبع را از ايشان ملاحظه كند ، تا به نور معرفت دريابد كه در دنيا و آخرت بذل و احسان براى او از امساك بهتر است . آنگاه خود را بر بذل و گذشت از مال وادار سازد ، و پيوسته چنين كند تا ميل و رغبت او به بذل و بخشش برانگيخته شود ، و چون اين رغبت در وى پديد آيد بايد از حالت نخست اجتناب نمايد و در عطا و بخشش درنگ نكند ، زيرا شيطان او را از فقر مىترساند و در مقام وسوسه از جود و بذل باز مىدارد . و اگر مرض بخل مزمن شده باشد و به آنچه گفته شد دفع نشود ، از راههاى علاجش اين است كه خود را به نام نيك و اشتهار به جود و كرم بفريبد و حتى به قصد ريا و شهرت بذل و بخشش كند تا نفس خود را به طمع شهرت به صفت جود و سخاوت