فصل 17 موارد قبول و ردّ عطا و بخشش آنچه به فقير داده مىشود اگر به آن محتاج باشد و بيش از حاجتش نباشد افضل آن است كه اگر از آفات مذكور مصون بماند آن را بگيرد ، رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : « اجر و پاداش عطا كننده از گيرنده ، هر گاه به آن محتاج باشد ، بيشتر نيست » ، و فرمود : « هر كه چيزى از اين مال براى او آورند بىآنكه سؤال و درخواست كرده باشد و يا چشم طمع به آن دوخته و بر كسى ستم روا داشته باشد آن چيز روزيى است كه خدا به سوى او فرستاده پس آن را رد نكند » . ولى اگر بيش از مقدار نياز باشد اگر طالب راه آخرت است آن زيادى را رد كند ، زيرا زائد بر اندازهء حاجت به جهت آزمايش و امتحان فرستاده شده تا خدا ببيند با آن چه مىكند . و مقدار حاجت به جهت رأفت و رحمت به او مىرسد ، و از اين رو در گرفتن اندازهء نياز ثواب خواهد برد ، و در آنچه زائد بر آن است يا گناهكار است يا در معرض حساب قرار خواهد گرفت ، پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : « فرزند آدم جز در سه چيز حق ندارد : طعامى كه خويشتن را بر پا دارد ، و جامه اى كه تن خود را بپوشاند ، و خانه اى كه در آن سكنى كند ، بيش از آن گرفتار حساب است » . پس سزاوار است كه طالب سعادت زائد بر مقدار حاجت نگيرد ، زيرا نفس آدمى اگر در شكستن عزم و عهد رخصت يافت به آن عادت مىكند و الفت مىگيرد ، و برگرداندنش بعد از الفت و عادت دشوار است .