--> - خداى تعالى : « وهُوَ الّذِي خلقَ السّموات والأرض في ستّةِ أيّامٍ وكانَ عرشهُ على الماء ليبلوكُم أيّكم أحْسَنُ عَمَلًا » . حضرت فرمود كه : « حق‌تعالى عرش وملائكة وآب را پيش از خلقت آسمان وزمين بيافريد ، وملائكة از وجود خودشان وعرش وآب راه مىيافتند بر وجود حق تعالى . پس از آن ، عرش خود را بر روى آب قرار داد ، تا اين كه اظهار كند قدرت خود را بر ملائكة ، وبدانند كه حق تعالى بر هر چيزى قادر است . پس از آن ، به قدرت خود عرش را بلند كرد ونقل نمود از روى آب ، وبالاى آسمان‌هاى هفتگانه قرار داد . پس از آن ، آسمان‌ها وزمين را در شش روز آفريد . وخود استيلا داشت بر عرش خود ، وقادر بود بر اين كه به قدر يك چشم [ بر ] هم زدن آسمان‌ها وزمين را خلق كند . لكن در شش روز آفريد ، تا اين كه ظاهر كند بر ملائكة آنچه را خلق مىكند به تدريج ، واستدلال كنند ملائكة مرتبهء ديگر وراه يابند از آنچه تازه تازه وجود پيدا مىكند بر ذات خداوند . وحق تعالى عرش را نيافريد از جهت احتياج خود ، چنان چه أو غنى وبىنياز است از عرش واز جميع آنچه آفريده است ، ونمىتوان حق تعالى را متصف ساخت به بودن أو در عرش ؛ زيرا كه أو جسم نيست وذات أو منزه ومبراست از صفت مخلوق خود . واما مقصود از قول خداى تعالى كه مىفرمايد : « ليبلوكُم أيّكم أحسنُ عملًا » ، اين است كه حق تعالى بندگان را آفريده است ، تا اين كه مبتلا كند ايشان را به تكليف طاعت وعبادت خود ، نه بر سبيل تجربه وامتحان ؛ زيرا كه امتحان سزاوار كسى است كه علم نداشته باشد به عاقبت أمور وأحوال اشيا ، وحق تعالى عالم است به هر چيزى . » مأمون عرض كرد : « گشايش دادى غم مرا يا أبا الحسن ، خداوند غم واندوه تورا گشايش دهد . » پس از آن گفت : « يا بن رسول اللَّه ! چيست معنى قول حق تعالى : « ولو شاء ربّكَ لآمَنَ مَنْ في الأرْضِ كلّهُم جميعاً أفأنت تُكْرِهُ النّاس حتّى يكُونوا مُؤْمِنين وما كانَ لنفسٍ أن تؤمنَ إلّابإذْنِ اللَّه » ؟ » ظاهر معنى آية اين كه : اى پيغمبر گرامى ! اگر پروردگار تو خواسته باشد ، هر آينه ايمان مىآورد هر كسى كه در زمين است . آيا تو اكراه واجبار مىكنى مردم را تا ايمان بياورند وحال اين كه نمىرسد نفسي را كه ايمان بياورد ، مگر به اذن خداوند ؟ حضرت رضا عليه السلام به مأمون فرمود كه : « حديث كرد از براي من پدرم موسى بن جعفر از پدرش جعفر ابن محمد ، از پدرش محمد بن علي ، از پدرش علي بن الحسين ، از پدرش حسين بن علي ، از پدرش علي بن ابىطالب كه آن جناب فرمود كه : مسلمين به رسول خدا صلى الله عليه وآله عرض كردند كه : يا رسول اللَّه ! اگر اكراه واجبار كنى بر مسلمان شدن كسى را كه بر أو دست بيابى ، جمعيت ما مسلمين زياد خواهد شد وبر دشمنان غلبه مىكنيم . رسول خدا صلى الله عليه وآله فرمود كه : « من در حكم پروردگار بدعت نمىكنم . تاكنون حديثي از براي من در اين واقعه نازل نشده است ومن نيستم از كساني كه تكليف جبر بر كسى القا كنم . پس حق تعالى اين آيهء شريفه را -