أقول : عروة بن مسعود هو أحد السّادة الأربعة في الإسلام « 1 » ، وأحد رجلين عظيمين في قوله تعالى حكاية عن كفّار قريش : « وقالوا لولا نُزِّلَ هذا القرآنُ على رَجُلٍ من القريتينِ عظيم » ، وهو الّذي أرسلته قريش للنّبيّ صلى الله عليه وآله يوم الحديبيّة ، فعقد معه الصّلح وهو كافر ، ثمّ أسلم سنة تسع من الهجرة بعد رجوع المصطفى من الطّائف ، واستأذن النّبيّ صلى الله عليه وآله في الرّجوع لأهله فرجع ودعا قومه إلى الإسلام ، فرماه واحد منهم بسهم وهو يؤذِّن للصّلاة ، فمات . [ ثمّ ذكر كلام الرّسول كما ذكرناه في مجمع الزّوائد والاستيعاب ] « 2 » .

--> - ام‌ولدهاى پدرش كفالت نمود وچون بزرگ شد ، جز أو مادرى نمىشناخت وسپس دانست كه أو مولاة أو است ومردم اورا مادرش مىخواندند وگمان مىكردند كه مادر أو است ؛ إلى آخر . كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 276 - 277 وخود حسين عليه السلام در كثرت صلاة وكمال صفات شيوه همين بود وچنان بود كه امام ما مهدى عليه السلام أو را ستود « قرآن را سند وأمت را معتمد ودر طاعت كوشا وبر عهد وپيمان پويا ، از راه فاسقان بركنار وبر آنچه داشت بخشش‌كار بود ، ركوع وسجودش طولانى ونسبت به دنيا چون كوچ‌كنندگان زاهد وبديده هراسندگان بدان ناظر بود . » أبو عمرو أحمد بن محمد قرطبى مروانى در « العقد الفريد » گويد : به علي بن الحسين گفتند پدرت چه كم فرزند بوده ، فرمود : در شگفتم چگونه فرزند آورده در هر شبانه روزى هزار ركعت نماز مىخواند وكجا به زنان مىرسيد ( ق ) . كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 104 در « مناقب » ، از يحيى بن حسن روايت كرده [ است ] كه يزيد به علىبن الحسين عليه السلام گفت : « واعجبا بر پدرت كه نام على وعلى به فرزندانش گذاشته است . » فرمود : « پدرم ، پدرش را دوست مىداشت وچند بار نام فرزندان خود را على گذاشت . » كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 211 ابن عبد ربه در « العقد الفريد » گويد : دوازده بچهء پسر از بنىهاشم أسير شدند كه محمد وعلى پسران حسين جزء آن‌ها بودند وفاطمة بنت الحسين عليه السلام با آن‌ها أسير شد وبنياد حكومت زادگان أبو سفيان متزلزل گرديد وآرام نشد تا پادشاهى آن‌ها از ميان رفت تا عبد الملك بن مروان به حجاج بن يوسف نوشت : « مرا از خون أهل اين خانواده بركنار دار ؛ زيرا خودم ديدم كه چون بنوحرب حسين را عليه السلام كشتند ، ملكشان برباد رفت . » كمره‌اى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 180 ( 1 ) - [ زاد في المعالي ووسيلة الدّارين : وقد أخذ عليّ بن الحسين عليه السلام الشّرافة والسّيادة من الطّرفين ] . ( 2 ) - أحوال « عروةبن مسعود » ، جد مادرى « علىاكبر عليه السلام » -