--> - زيد رضي الله عنه مدتي والى صدقات رسول صلى الله عليه وآله بود . سليمان‌بن عبد الملك در زمان ايالت خود آن جناب را از آن مهم عزل كرد ؛ اما چون عمر بن عبد العزيز رحمه الله زمام تمام أهل اسلام را به قبضهء اختيار درآورد ، بار ديگر آن منصب را به زيد رضي الله عنه تفويض كرد . مدت عمر عزيزش نود سال بود واز زيد يك پسر ماند ، حسن نام . اوّل كسى از سادات كه شعار عباسيان اختيار كرد وسياه پوشيد ، حسن بود . خواند أمير ، حبيب السير ، 2 / 32 زيد بن حسن پسرِ نخستينِ حسن عليه السلام است وكنيت أو أبو الحسن است . أو بزرگ‌تر از برادرش حسن مثنى است كه در سفر عراق ، ملازمت ركاب عمّ خود حسين بن علي عليهما السلام را نفرمود . بعد از شهادت امام حسين عليه السلام گاهى كه عبداللَّه بن زبير بن العوام دعوىدار خلافت گشت ، با أو بيعت كرد وبه نزد أو شتافت از بهر آن‌كه خواهرش امّ الحسن كه از جانب مادر نيز با أو برادر بود ، به عبداللَّه زبير شوى كرد . چون عبداللَّه زبير را كشتند ، خواهر خويش را برداشت ، از مكة به مدينه آورد وأو متولى صدقات رسول خدا بود . قصه أو با حجاج بن يوسف ثقفى ان شاء اللَّه در جاى خود رقم مىشود وأو در ميان مكة ومدينه در ارض حاجر نزديك به ثغره وفات يافت وجسدش را در بقيع به خاك سپردند . مدت زندگانى أو را جماعتى صد سال وگروهى نودوپنج سال وبرخى نود سال گفته‌اند . در خبر است كه وقتي سليمان بن عبد الملك در مسند خلافت جاى كرد ، به حاكم مدينه نوشت : « أمّا بعد ، فإذا جاءك كتابي هذا فاعزل زيداً عن صدقات رسول اللَّه وادفعها إلى فلان بن فلان رجل من قومه وأعنه على ما استعانك عليه ، والسّلام » . حاكم مدينه زيد را از توليت صدقات عزل كرد وديگرى را متولى ساخت . آن‌گاه كه خلافت به عمر بن عبد العزيز رسيد ، به حاكم مدينه رقم كرد : « أمّا بعد ، فانّ زيد بن الحسن شريف بني هاشم وذو سنّهم فإذا جاءك كتابي فاردد إليه صدقات رسول اللَّه وأعنه على ما استعانك عليه ، والسلام » . پس ديگر باره توليت صدقات با زيد تفويض يافت . اين شعر را محمد بن بشر الخارجي در مدح زيد بن الحسن گويد : [ پس اشعار أو را در ارشاد ذكر كرديم ] . بسيار كس از شعرا در فضايل أو سخن كرده‌اند وقدامة بن موسى الجمحي اين شعر در مرثيهء أو گويد : [ پس اشعار أو را در ارشاد ذكر كرديم ] واز اين‌گونه فراوان در فضائل أو سخن كرده‌اند ؛ چنان كه ان شاء اللَّه هريك در جاى خود به شرح مىرود . مكشوف باد كه زيد بن حسن هرگز دعوىدار امامت نگشت واز شيعه وجز شيعه كس اين نسبت به أو نبست . همانا مردم شيعه دو گروهند : يكى شيعي وآن ديگرى زيدي ؛ اما شيعي جز به أحاديث منصوصه امامت كس را استوار ندانند وبه اتفاق علما در أولاد امام حسن عليه السلام كس دعوىدار اين سخن نشده است . -