وفي شرح القصيدة الهمزيّة للشّيخ أحمد المكّيّ : وممّا ظهر يوم قتله من الآيات : أنّ السّماء أمطرت دما ، وأنّ أوانيهم ملئت دما ، وأنّ السّماء اشتدّ سوادها لانكساف الشّمس حينئذ حتّى بانت النّجوم ، واشتد الظّلام حتّى ظنّ النّاس أنّ القيامة قد قامت ، وأنّ

--> - در ظل خويش مىداشت . آن‌گاه آسمان را حمرتى بزرگ پديدار شد . به روايتي شش ماه اين حمرت به شدت بود واز پس آن هرگز اين حمرت از آسمان ناپديد نگشت . ( 1 ) . قاطن : ساكن . بحار : درياها . جبال : كوه‌ها . ( 2 ) . كناية از مردن است . ( 3 ) . گروهى كه حسين را كشته‌اند ، اميد شفاعت جد أو را در قيامت دارند ؟ ! ! هرگز به شفاعت پيغمبر وعلى نمىرسيد . شما ، بهترين مردم را كشتيد . ( 4 ) . كسوف : گرفتن خورشيد . ( 5 ) . خطب عظيم : پيش‌آمد بزرگ . ( 6 ) . حديث مجعول يا موضوع به اصطلاح أهل درايت ، حديثي است كه شخصي آن را درست مىكند وبه دروغ به معصوم نسبت مىدهد . ( 7 ) . بطن حوت : شكم ما هي . خداوند اين قصه را در سورهء صافات 37 بيان مىكند . ( 8 ) . جودي : نام كوهى است كه كشتى حضرت نوح بر آن نشست ودر سورهء هود ( 11 ) بيان شده است . ( 9 ) . حيطان : جمع حائط ، ديوار . ( 10 ) . معصفر « به صيغهء مفعول » : به زردى رنگ شده . ( 11 ) . أواني : ظرف‌ها . ( 12 ) . پهلو مىزدند . ( 13 ) . حبات : دانه‌ها . سپهر ، ناسخ التواريخ سيد الشهدا عليه السّلام ، 3 / 200 - 203 ، 212 ، 217 - 218 در امالى صدوق مروى است : كه چون حسين عليه السّلام شهيد شد ، هيچ سنگى را در بيت المقدس از زمين برنگرفتند ، جز آن‌كه خون تازه در زيرش نگران شدند ، ومردمان آفتاب را بر در وديوار سرخ مىديدند كه گويى ملاحف معصفره بر ديوار بركشيده‌اند ؛ واين حالت بر اين منوال ببود ؛ تا علي بن حسين عليه السّلام با نسوان بيرون شدند ، وسر امام حسين عليه السّلام را به كربلا بازآوردند ، به روايت ابن جوزي در تذكره در تمامت دنيا هر سنگى را برگرفتند ، اين‌گونه ديدند . سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت سجاد عليه السّلام ، 2 / 133 وديگر أبو مخنف حديث كرده است كه : [ . . . ] وخورشيد تا مدت سه اسبات منكسف شد ، وهر سنگى از زمين برگرفتند ، در زيرش خون بود وجماعت جن تا يك سال همهء روز بر فراز قبر مطهر پيغمبر بر آن حضرت بگريستند . معلوم باد كه « اسبات » جمع « سبت » است كه روز شنبه باشد واين كلام از آن‌روى باشد كه پاره‌اى گفته‌اند : « قتل آن حضرت در روز شنبه روى داد . » از اين‌رو ، ابتداى انكساف شمس از روز شنبه بوده است . سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت سجاد عليه السّلام ، 3 / 367