المفيد ، الإرشاد ، 2 / 45 - 49 - عنه : المجلسي ، البحار ، 44 / 345 - 346 ؛ البحراني ، العوالم ، 17 / 194 - 196 ؛ الدّربندي ، أسرار الشّهادة ، / 221 - 222 ؛ المازندراني ، معالي السّبطين ، 1 / 243 - 244 ؛ الجواهري ، مثير الأحزان ، / 18 - 19 ؛ بحر العلوم ، مقتل الحسين عليه السّلام ، / 227 - 229 ؛ مثله الأمين ، أعيان الشّيعة ، 1 / 591 ، لواعج الأشجان ، / 48 - 51 فأبى أن يجيبه إلّا بأمان ، فقال : « ما له وللأمان ، هل أحدث حدثا ؟ » فجاءه بنو عمّه ورؤساء العشائر ، فقالوا : « لا تجعل على نفسك سبيلا ، وأنت بريء » . وأتي به ، فقال عبيد اللّه : « إيه يا هانئ ، ما هذه الأمور الّتي تربّص في دورك لأمير المؤمنين ، وعامّة

--> - وأو ( يعنى هانى ، يا ابن زياد ) مىپنداشت كه قبيلهء أو به يارى أو برخواهند خاست واز أو دفاع خواهند نمود . سپس گفت : « أو را نزديك من آريد . » پس نزديكش آوردند . با قضيبى كه در دست داشت ( قضيب به معناى تازيانه وشمشير باريك ونازك است ) . به روى أو زد وهمچنان به بيني وپيشانى وگونهء أو مىزد تا اين‌كه بيني أو را شكت وخون بر روى أو وريشش ريخت وگوشت پيشانى وگونهء أو بر صورتش ريخت وآن قضيب نيز بشكست . هانى دست به شمشير يكى از سربازان وپاسبانان ابن زياد ( كه آن را به دست گرفته تا از خود دفاع كند ) [ برد ] وآن مرد شمشير را نگهداشت واز گرفتن هانى جلوگيرى كرد . سپس عبيد اللّه به هانى گفت : « آيا تو پس از گذشت ونابودى خارجيان ، خارجي شده‌اى ؟ خون تو بر ما حلال است . أو را بكشيد . » پس أو را بر زمين كشاندند وبه اتاقى افكندند ودر آن را بستند . ابن زياد گفت : « پاسبانانى بر أو بگماريد ! » اين كار را كردند . حسّان بن أسماء برخاست وگفت : « بهانهء خارجيگرى را دربارهء هانى به يك سو نه ( واين بهانه نشد كه تو أو را بزنى وبكشى ) . به ما دستور دادى أو را به نزد تو آوريم وچون آورديمش ، بيني وروى أو را شكستى وخونش را بر ريشش روان كردى ومىخواهى أو را بكشى ؟ ! » عبيد اللّه گفت : « تو اين‌جا هستى ؟ » پس دستور داد حسّان را با مشت وتخت سينه‌اى وپس‌گردنى بزدند ودر گوشه‌اى از مجلس نشاندند . محمد بن أشعث گفت : « ما به هرچه أمير بپسندد ، خوشنوديم ؛ چه به سود ما باشد وچه بر زيان ما ؛ چون أمير بزرگ ومهتر ما است ! رسولي محلّاتى ، ترجمه ارشاد ، 2 / 45 - 49