الفيض الكاشاني
32
منتخب مكاتيب قطب ( فارسى )
ارباب تراجم و زندگى نويسان او را به شيخ عبداللَّه قطب بن محيى بن محمود انصارى خزرجى و نيز به قطب الدين كوشكنارى محمّد معروف به قطب محيى و نيز قطب الدين انصارى يا قطب الدين عبداللَّه محيى بن محمّد شيرازى جهرمى انصارى خزرجى سعدى معرفى مىكنند . « 1 » عبداللَّه قطب در پايان يكى از نامههاى خود تاريخِ دقيق كتابت آن را روز سه شنبه بيستم جمادى الثانيه سال 881 هجرى قمرى نوشته است ( م ج 239 ) . و از نامهاى كه به يكى از اميران جهرم با عبارت « من الفقير إِلى اللَّه قطب بن محيى إِلى الحضرة العليّة الصفوية حفّت بالانوار الالهيّة و البركات القدسية » ( م ج 348 ) نگاشته است بر مىآيد كه وى در قرن نهم و ابتداى دوران حكومت صفويه مىزيسته است . برخى سال وفات او را پس از سال 910 قمرى نوشتهاند . « 2 » اگر چه از شرح زندگانى و شخصيّت قطب در كتابهاى تراجم و تاريخ ، چندان خبرى نيست ولى از آن جا كه آدمى در پسِ گفتار خويش پنهان است شخصيت و هويّت اصلى قطب و نيز شرح انديشهها و اهداف و نيز انگيزههاى او و منش و زيست عارفانهء وى ، همه از پس سطر سطر نامههاى او پيداست كه در بخش تحليل مكاتيب به برخى از آنها اشاره كرديم اما گفت و گوى بيشتر و موشكافانهتر بايد در مقدمه كتاب مكاتيب انجام پذيرد . اميد كه روزى اين اثر به همّت پژوهشگران و نسخه شناسان به گونهاى محققانه و در خور ، چاپ شود . نگاهى به زندگى علّامه فيض كاشانى محمّد بن شاه مرتضى مشهور به محسن در چهاردهم صفر سال 1007 ه . ق در خانوادهاى از تبار ديانت و دانش ديده به جهان گشود . ملا محسن در زندگى نامهء خود نوشتِ
--> ( 1 ) . بنگريد : ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 473 ؛ خاتمه مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 448 . تاريخ نظم و نثر فارسى ، ج 1 ، ص 261 ؛ يادداشتهاى قزوينى ، به كوشش ايرج افشار ، ج 6 ، ص 158 . ( 2 ) . تاريخ نظم و نثر فارسى ، ج 1 ص 261 .