الفيض الكاشاني
134
منتخب مكاتيب قطب ( فارسى )
قال المفسرون : المعنى أنَّكُم مخلوقُون مِنْ نُطفةٍ قَذِرَهٍ لايُناسب عالم القدس . ثم قال سبحانه : « فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ إِنَّا لَقادِرُونَ » و هذا يَجري مجرى الجواب عن سؤالٍ مُقدّر كأنّه قيل : إذا كان المخلوق مِن ماءٍ مَهين لا يستأهِلُ جوارَ ربِّ العالمين ، إِذْ ما لِلتُّرابِ و رَبّ الأربابِ ، فكيف يَدخُل المؤمنون جنّة النّعيم ؟ فقيل : نُبَدِّلُهم بِنَشأةٍ خَيراً مِن هذه النّشأة فَنُأَهّلهُمْ لِدارِ القُدسِ كما قال سبحانه و تعالى : « إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً » وفى موضع آخر : « إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » . و أمّا مَنْ لَم يَلحقهُ ذلك التَّبديل و بقي في رِجسِ البشريةِ ، و هُم الكافرون المَقول في شأنهم : « إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ » الآية ، فَلا يَستأهِلُ دارَ اللَّهِ و جواره » . « 1 » و حافظ شيرازى خود را به ذكر اين سرّ مشرف ساخته آن جا كه گفته :
--> ( 1 ) . مفسران گفتهاند : معنى آيه اين است كه شما از نطفهاى كثيف آفريده شدهايد كه هيچ گونه مناسبتى باعالَم قدس ندارد . سپس خداوند سبحانه فرمود : « سوگند به پروردگار خاوران و باختران كه ما تواناييم » ( سورهء معارج ، آيهء 40 . ) و اين كلام به منزلهء پاسخ از پرسشى پنهان است كه گويا كسى مىپرسد : اگر آنچه از نطفهاى گنديده آفريده شده است و مناسبتى براى همسايگى پروردگار ندارد - زيرا چه نسبت خاك را با عالَم پاك - پس چگونه مؤمنان داخل در بهشت پر نعمت خداوند مىشوند ؟ جواب داده مىشود : ما آنان را به عالَمى ديگر كه نيكوتر از اين عالم [ مادى ] است تبديل مىكنيم و آن گاه آنان را شايستهء ديار قدس مىنماييم آن گونه كه خداوند مىفرمايد : « به راستى خدا مىخواهد پليدى را از شما اهل بيت [ خاندان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ] بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند . » ( سورهء احزاب ، آيهء 33 . ) و در جايى ديگر از قرآن مى فرمايد : « به راستى اين [ كتاب ] قرآن است ارجمند و در كتابى پنهان كه جز دست پاك شدهگان به آن نمىرسد . » ( سورهء واقعه ، آيهء 78 و 79 . ) و امّا آن كسان كه اين تبديل نصيب آنان نمىشود و در پليدى بشريّت باقى مىمانند پس آنان از گروه كافران هستند كه دربارهء آنها مىفرمايد : « به درستى كه مشركان پليد هستند پس به مسجد الحرام نزديك نشوند » ( سورهء توبه ، آيهء 28 . ) پس آنان شايستگى خانهء خدا و همسايگى او را ندارند .