قدرى كه خداى عزّوجلّ به مقتضاى « قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً » « 1 » شخص را مقرّر كرد و به مقتضاى « إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ » « 2 » امضا و انفاذ آن مىفرمايد ، به خود اولى و انسب شناسد و گنجايش گاه خود را آن جا سازد و آن داند كه هر چه هست از قامت ناساز بى اندام ماست * ورنه تشريف تو بر بالاى كس كوتاه نيست و چگونه تشريف او بر بالاى كس كوتاه باشد و او آن كس است كه صفت خاص او كه در مقام تعريفِ شأن او مذكور گردد اين است : « رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى » . « 3 » هر كس را آنچه شايسته و بايسته اوست دهد . چون شخص خود را فراموش كرده و غير خود را خود پنداشته ، تقصير آن كس چه باشد كه آنچه فى الواقع شايسته و بايسته اوست ، اولى اوست به او مىدهد و اتّباع وهم باطل او نمىكند كه او را فرو گذارد و دشمن او را كه آن را خود پنداشته پرورد . كه « أَعْدى عَدُوّكَ نَفْسُكَ التي بَيْنَ جَنْبَيْكَ » . « 4 » دريغا ! خداى عزّوجلّ دشمن كافران است ، امّا دشمن داناست . ايشان دوست خوداند ، امّا دوست نادانند . و دير است كه گفته‌اند : دشمن دانا به از نادان دوست . خداى عزّوجلّ با اين كه دشمن كافران است ايشان را اولى است از ايشان كه « نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ » . « 5 »

--> ( 1 ) . و خداوند هر چيز را در اندازه‌اى قرار داده است . سورهء طلاق ، آيهء 3 . ( 2 ) . خدا كار خود را به اجرا مىرساند . سورهء طلاق ، آيهء 3 . ( 3 ) . پروردگار ما همان كسى است كه آفرينش هر چيزى را به او ارزانى داشته ، سپس هدايتش كرده‌است . سورهء طه ، آيهء 50 . ( 4 ) . دشمن‌ترين دشمنانِ تو نفس توست كه بين دو پهلوى تو جاى دارد . بحارالانوار ، ج 67 ، ص 64 . ( 5 ) . زيرا از رگ گردنش به او نزديكتريم . سورهء ق ، آيهء 16 .