گاهى نيز از قبيل طامات است ، يعنى برگرداندن الفاظ شرعى از مفاهيم ظاهرى و اصلى خود بسوى امور باطنى كه بذهنها خطور نكنند ، مانند تاويلاتى كه باطنيان كنند . اين قسم نيز شرعا و عقلا حرام است . اما از نظر عقلى چون عوالم برابر همند و نشأتها مقابل يكديگر ، و به همانسان كه حشويه و كرّاميه « 11 » احكام را يك‌بعدى مىنگرند و تنها به ظواهر بسنده مىكنند و عالم اسرار و معدن انوار را انكار نمايند ، باطنيان نيز چنين حالى دارند ؛ ليكن در طرف مقابل اينان ، چون گفته‌ها و آداب ظاهر را وامىگذارند و از عمل به شريعت حقّه سرباز زنند و آن را بدور افكنند . اين هردو گروه دجال‌وار در ادراك حقايق يك چشمىاند ، جز اينكه گروهى را چشم راست نابيناست و آن ديگر را چشم چپ كور . و عارف محقق را دو چشم بيناست كه به همه‌چيز درست مىنگرد ، نه چون حشويان و باطنيان يك چشم است ، و نه چون اشعريان و معتزليان مبتلا به ضعف بينائى . نه به بىچشمى جاهلان گرفتار و نه كورى عوامش دامنگير و نه چون ماده‌پرستان به چشم‌درد مبتلا . او پاس هردو جانب مىدارد و هيچ نشأتى را وانمىگذارد و احكام هيچ عالمى را رها نمىكند . اما وجه حرمت شرعى اگر بتوانيم الفاظ را بدون وجود دليل نقلى و يا برهان عقلى از ظواهر و مدلولات معمول آنها برگردانيم ، الفاظ اعتبار خود را از دست خواهند داد . و اگر برگرداندن الفاظ شرعيه از مفاهيم اولى آنها بدون داشتن دليلى عقلى آزاد باشد ، ديگر فايده‌اى در سخنان خدا و رسول نماند ، چرا كه اعتبارى به آنچه ذهن ازين سخنان مىفهمد ، نخواهد بود و آنچه را هم بعنوان باطن اين الفاظ ذكر كنند معيار و قاعده‌اى ندارد ، بلكه به خاطر هركسى چيزى خطور كند و آن را بر وجوه گونه‌گون تفسير توان كرد . ضرر اين مفسده نيز بسيار سنگين است و خود از بدعتهائى است كه ميان صوفى نمايان شيوع يافته و باطنيان نيز براى منهدم ساختن جميع بناهاى

--> ( 11 ) - گروهى از اهل سنت از متابعان محمد بن كرام هستند كه خدا را جسم مىدانند .